Matura 2012 z języka niemieckiego 2

Matura 2012

Zadanie 2. (5 pkt)
Usłyszysz dwukrotnie opisy ośrodków wypoczynkowych. Do każdego opisu (2.1.–2.5.) dopasuj właściwą osobę (A–F) zainteresowaną taką propozycją. Wpisz rozwiązania do tabeli. Uwaga: jedno zdanie zostało podane dodatkowo i nie pasuje do żadnego opisu. Za każde poprawne rozwiązanie otrzymasz 1 punkt.

TRANSKRYPCJA

Zadanie 2.

Einen schönen guten Tag, meine Damen und Herren. Ich bin Andreas Witte vom Reisebüro „Welttour“. Heute präsentiere ich Ihnen einige besonders interessante Hotels und Ferienwohnungen im Gebirge.

Nummer 1
Das Hotel „Toni“ liegt mitten im Zentrum des Ortes, so dass alles gut erreichbar ist. Das Hotel bietet nur Frühstück an, aber es gibt in der Umgebung eine Reihe von Lokalen. Man kann dort gut und preiswert essen. nach: www.holidaycheck.de

Nummer 2
Im Hotel „Alpin“ gibt es immer viele Familien und auch Skigruppen. Das sehr beliebte Hotel liegt direkt am Lift, für passionierte Skifahrer also ideal. Man verliert keine Zeit und Energie mit langen Busfahrten. Sowohl Anfänger als auch erfahrene Skifahrer haben hier Spaß am Skifahren.

Nummer 3
Das 3-Sterne-Hotel „Marienhof“ wird von einer netten Familie geführt. Vom Alter der Hotelgäste her gibt es keine Einschränkungen. Im Ort befinden sich viele Geschäfte, Apotheken, Ärzte aller Art und ein Krankenhaus. Das Personal ist immer hilfsbereit und löst alle Probleme der Gäste sofort.

Nummer 4
Gais in Italien ist optimal für passive Sportfans. Das Hotel „Monika“ liegt nicht weit vom Biathlon- und Langlaufzentrum. Karten für die verschiedenen Sportereignisse bekommt man im Hotel an der Rezeption, bei der freundlichen Frau Angleitner.

Nummer 5
In Wielenbach kann man sich sehr gut erholen. Wer lieber selbst kocht, sollte das Angebot der Ferienwohnung „Weißkugel“ nutzen: Es gibt 3 Zimmer mit insgesamt 6 Betten, einen großen Balkon und eine komplett eingerichtete moderne Küche mit Kühlschrank, Gasherd und Mikrowelle.

nach: www.holidaycheck.de

A. Andreas möchte Skipisten in der Nähe haben.
B. Dana möchte ihre Mahlzeiten selbst zubereiten.
C. Alex würde gern jeden Abend in einem anderen Restaurant essen.
D. Andrea schaut gern bei Wintersportveranstaltungen zu.
E. Thomas ist an Kultur interessiert.
F. Eva fährt mit ihrem kranken Vater in den Urlaub.

Dla opisu 2.1. (Nummer 1) właściwą osobą jest:

This movie requires Flash Player 9

Dla opisu 2.2. (Nummer 2) właściwą osobą jest:

This movie requires Flash Player 9

Dla opisu 2.3. (Nummer 3) właściwą osobą jest:

This movie requires Flash Player 9

Dla opisu 2.4. (Nummer 4) właściwą osobą jest:

This movie requires Flash Player 9

Dla opisu 2.5. (Nummer 5) właściwą osobą jest:

This movie requires Flash Player 9

Matura 2012 z języka niemieckiego 1

Matura 2012

Zadanie 1. (5 pkt)
Usłyszysz dwukrotnie tekst na temat biegu maratońskiego. Zaznacz znakiem X, które zdania są zgodne z treścią nagrania (R – richtig), a które nie (F – falsch). Za każde poprawne rozwiązanie otrzymasz 1 punkt.

TRANSKRYPCJA

Zadanie 1.

Liebe Zuhörerinnen, liebe Zuhörer, herzlich willkommen beim Sportstudio. Heute erzählt uns Jan über seinen Marathonlauf.

Ja, das war ein wichtiger Moment in meinem Leben. Ich habe sehr gespannt auf den Start gewartet. Noch nie zuvor bin ich einen Marathon gelaufen. Das war das erste Mal in meinem Leben. Kurz nach neun hörte ich das Signal und lief los. Sport fand ich schon immer super. Früher habe ich Fußball und Tennis gespielt. Und seit drei Jahren laufe ich sehr gern. Wirklich schlechtes Wetter zum Laufen gibt es für mich nicht. Am liebsten laufe ich allein. Dann kann ich am besten entspannen und meine Probleme vergesse ich einfach beim Laufen. Kürzere Läufe bis zu zehn Kilometern machen mir am meisten Spaß, aber einen Marathon wollte ich trotzdem unbedingt laufen.

Beim Start auf dem historischen Rathausplatz von Bremen hatte ich Angst. Aber dann lief ich einfach. Nach 20 Kilometern bekam ich Schmerzen. Ich lief langsamer, aber ich lief weiter. Als es nur noch wenige Kilometer bis zum Ziel waren, sammelte ich all meine Kräfte und kam ins Ziel.

Ich hörte und sah die Menschen am Straßenrand applaudieren. Ich war erschöpft, aber vollkommen glücklich, dass ich es geschafft hatte. In meiner Altersgruppe habe ich den 30. Platz belegt. Das macht mich schon sehr stolz. Vor dem Marathon war ich mir relativ sicher, dass der Lauf in Bremen eine einmalige Sache sein würde. Doch wer weiß, vielleicht laufe ich beim nächsten Mal den Berlin-Marathon mit. Zuerst brauche ich jetzt aber ein paar Tage Pause.

nach: www.schulspiegel.de

1.1. Jan ist zum ersten Mal einen Marathon gelaufen.

This movie requires Flash Player 9

1.2. Jan läuft am liebsten mit seinen Freunden.

This movie requires Flash Player 9

1.3. Schon beim Start in Bremen hatte Jan Schmerzen im Bein.

This movie requires Flash Player 9

1.4. Jan war mit seiner Leistung beim Marathon zufrieden.

This movie requires Flash Player 9

1.5. Jan will nie mehr einen Marathon laufen.

This movie requires Flash Player 9

Matura 2012 z języka angielskiego 6

Matura 2012

Zadanie 6. (7 pkt)
Przeczytaj tekst. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną z treścią tekstu. Zakreśl literę A, B, C albo D. Za każde poprawne rozwiązanie otrzymasz 1 punkt.

SIMON’S STORY

Malaria has been in the media a lot recently. After leaving hospital a few days ago Cheryl Cole gave an interview about catching the disease on her holiday trip to Africa and the weeks she spent in intensive care. And she is not the only star who has suffered from this disease. The same thing happened to Simon Reeve, the face of popular BBC programmes and a travel writer. The difference is that Cheryl Cole took antimalarial tablets, just like medical textbooks say you should, and Simon was simply careless.

When we visit Simon to listen to his story about malaria, he is still embarrassed to admit that catching the disease was totally his own fault. Simon has gone around the world three times visiting far-off exotic locations so he was well aware of the health risks when he travelled to Gabon, West Africa, a malaria hotspot, in 2006. Although he knew how dangerous the disease is, he still risked his life.

‘It happened while I was filming Equator,’ recalls Simon. ‘I was told I should start taking antimalarial tablets the day before I got to Africa and then every day while I was there.I bought them well in advance, but foolishly, in all the excitement, I didn’t pack them. Of course it was stupid of me, but I thought everything would be all right so I didn’t worry about it. I think I was bitten by a mosquito on the first day but I realized something was wrong several days later. We had finished our journey through Gabon and were going to the Democratic Republic of Congo the following day. Sophie, the director, Sam, the cameraman, and I went to have a pizza in a restaurant near our hotel with a couple of doctors from Germany who were working at the Albert Schweitzer Hospital, one of the main malaria hospitals in Africa. Suddenly, during the meal I started to get muscle ache and felt sleepy so I went back to my room and went straight to bed. I woke up at 3 a.m. feeling very sick. But malaria didn’t come to my mind. We’d come from an area where lots of gorillas had the deadly Ebola virus and that was my biggest fear. The hospital was far away so I wanted to contact one of the German doctors but I didn’t have their phone numbers. I decided to wait until morning but I was really terrified.’

In the morning Simon managed to get up and perhaps rather optimistically tried to continue filming. ‘Sophie and Sam took one look at me and told me to sit down,’ he says. ‘They checked my temperature which was 39.8C – a high fever. They gave me some water and some medicine and called for a local doctor who examined me and said he suspected I had malaria. Sophie contacted one of the specialists we had met the day before and after giving me a blood test he said the diagnosis was correct.

I felt really embarrassed but the experience has taught me a lot. Now, I am a wiser traveller. I travel with a medical kit and I always check where I can get medical help. When everything is fine I go to the doctor only once every two or three years. But if I start to suffer from symptoms similar to flu, I go to my doctor straightaway to make sure the malaria hasn’t come back. It’s a huge change. Before I had malaria I didn’t even have my own doctor, I just took an aspirin when I had a cold.’

Simon really wants to reduce the number of malaria infections each year, that’s why he agreed to have his story published. ‘With modern medicine there is no reason so many British travellers should catch this horrible disease,’ he says.

adapted from www.dailymail.co.uk

6.1. Both Cheryl Cole and Simon Reeve
A. fell ill because they were careless.
B. worked on the same TV programme.
C. caught malaria while doing their job.
D. decided to talk about their illness in public.

This movie requires Flash Player 9

6.2. Simon blames himself for catching malaria because he
A. didn’t buy the tablets he needed.
B. took the tablets too late.
C. forgot to take the tablets.
D. packed the wrong tablets.

This movie requires Flash Player 9

6.3. Simon thinks he got infected
A. after his visit to the Albert Schweitzer Hospital.
B. in the Democratic Republic of Congo.
C. while having a pizza in a restaurant.
D. during his stay in Gabon.

This movie requires Flash Player 9

6.4. When Simon felt ill in his hotel room, he
A. thought he had caught a different disease.
B. asked German doctors for advice.
C. went to hospital right away.
D. was sure he had malaria.

This movie requires Flash Player 9

6.5. Who first took care of Simon in the morning?
A. a local doctor
B. his work colleagues
C. an unknown specialist
D. doctors from Germany

This movie requires Flash Player 9

6.6. Because of the fact that he once had malaria, Simon
A. consults a malaria specialist every year.
B. takes malaria medicines regularly.
C. cares about his health more.
D. gets the flu more often.

This movie requires Flash Player 9

6.7. In the article, the author
A. makes people more aware of a dangerous disease.
B. encourages readers to go to exotic countries.
C. tells the story of Simon’s successful career.
D. advertises a new BBC travel programme.

This movie requires Flash Player 9

Matura 2012 z języka angielskiego 4-5

Matura 2012

ROZUMIENIE PISANEGO TEKSTU

Zadanie 4. (7 pkt)
Przeczytaj tekst. Dobierz właściwy nagłówek (A–H) do każdego fragmentu tekstu. Wpisz odpowiednią literę w miejsca 4.1.–4.7. Uwaga: jeden nagłówek został podany dodatkowo i nie pasuje do żadnego fragmentu tekstu. Za każde poprawne rozwiązanie otrzymasz 1 punkt.

A. WHAT READERS WISHED FOR
B. THE HISTORIC SENTENCE
C. A MONEY-MAKING LOCATION
D. WHAT IT IS ABOUT
E. THE TREASURE FOUND AT LAST
F. THE FIRST EDITION
G. WHY SO EXPENSIVE
H. SUCCESSFUL ADAPTATIONS

4.1.

This movie requires Flash Player 9

One day in 1929, when J. R. R. Tolkien was marking examination papers at Oxford University, he saw that a student had left an empty page. On it, Tolkien wrote the words, ‘In a hole in the ground there lived a hobbit.’ Right there, a book, a bestseller, and a legend were born.

4.2.

This movie requires Flash Player 9

Readers could finally buy The Hobbit in 1937. The book was illustrated with black and white drawings by Tolkien, who also designed the book cover. Thanks to enthusiastic reviews, the first 1,500 copies sold out very quickly.

4.3.

This movie requires Flash Player 9

Bilbo Baggins, the main character of the book, lives a peaceful life in his comfortable hole at Bag End. Bilbo is a hobbit – one of a race of small people. One day the old wizard Gandalf arrives and persuades Bilbo to go on an adventure with a group of thirteen dwarves. So begins their long and difficult search for the treasure hidden by the evil dragon Smaug.

4.4.

This movie requires Flash Player 9

In December 1937, The Hobbit’s publisher asked Tolkien to continue the story. In reply, Tolkien offered the first version of another story, but the editors did not accept it. The public wanted ‘more about hobbits’. Tolkien began work on The New Hobbit, which later became The Lord of the Rings.

4.5.

This movie requires Flash Player 9

The Hobbit has been on the market since 1937. After the book came a version for the theatre, then the radio, and different games. Some of these new products have received excellent reviews, including a video game that won the Golden Joystick Award.

4.6.

This movie requires Flash Player 9

The Hobbit is now being made into a film. The film’s final cost could be about twice as much as the whole of The Lord of the Rings trilogy. The film’s budget has increased because of years of delays which were caused by legal problems. The good news is that the first part of The Hobbit will be in cinemas in December 2012.

4.7.

This movie requires Flash Player 9

The two-part movie based on The Hobbit has been filmed in New Zealand. Making the films in this country provided work for thousands of New Zealanders. Probably, like The Lord of the Rings trilogy, The Hobbit will promote the country and bring profits for the tourist industry. Hundreds of local people protested against the possibility of moving The Hobbit elsewhere.

adapted from www.en.wikipedia.org

Zadanie 5. (6 pkt)
Przeczytaj tekst. Zaznacz znakiem X, które zdania są zgodne z treścią tekstu (T – True), a które nie (F – False). Za każde poprawne rozwiązanie otrzymasz 1 punkt.

THE HOUSE ON MANGO STREET

We did not always live on Mango Street. Before that we lived on Loomis on the third floor, and before that we lived on Keller. Before Keller it was Paulina, and before that I can’t remember. But what I remember most was moving a lot. Each time it seemed there’d be one more of us. By the time we got to Mango Street we were six – Mama, Papa, Carlos, Kiki, my sister Nenny, and me.
The house on Mango Street is ours and we don’t have to pay rent to anybody, or share the yard with the people downstairs, or be careful not to make too much noise and there isn’t a landlord banging on the ceiling with a broom. But even so, it’s not the house we’d thought we’d get.
Our parents always told us that one day we would move into a house, a real house that would be ours for always so we wouldn’t have to move each year. Our house would be white with trees around it and a big yard and grass growing without a fence. It would be within town limits but it would look like a big country house. And our house would have running water and pipes that worked. And we’d have a basement and at least three bathrooms so when we took a bath we wouldn’t have to tell everybody. This was the house Papa talked about when he held a lottery ticket and this was the house Mama dreamed up in the stories she told us before we went to bed.
But Papa’s tickets were never the lucky ones and the house on Mango Street is not the way they told it at all. It’s small and red with tight little steps in front and windows so small you’d think they were holding their breath. And the house has only one bathroom, very small.
Once, when we were living on Loomis, a teacher from my school passed by and saw me playing outside.
‘Where do you live?’ she asked.
‘There,’ I said, pointing up to the third floor.
‘You live there?’
There. I had to look to where she pointed – the third floor, with the paint peeling, and the wooden bars Papa had nailed on the windows so we wouldn’t fall out. You live there? The way she said it made me feel like nothing. There. I lived there. I nodded.
I knew then I had to have a house. A real house. One I could point to. But this isn’t it. The house on Mango Street isn’t it. ‘For the time being,’ Mama said. ‘Temporary,’ said Papa. But I’ve stopped really counting on it. I know how those things go. adapted from The House on Mango Street by Sandra Cisneros

5.1. The family had grown by the time they moved to Mango Street.

This movie requires Flash Player 9

5.2. The house on Mango Street belongs to the narrator’s family.

This movie requires Flash Player 9

5.3. The family dreamt of living in the country.

This movie requires Flash Player 9

5.4. The family moved to Mango Street because the father had won a lottery.

This movie requires Flash Player 9

5.5. The narrator felt ashamed at the end of the conversation with the teacher.

This movie requires Flash Player 9

5.6. The narrator believes her parents’ promises of a better place to live after Mango Street.

This movie requires Flash Player 9

Matura 2012 z języka angielskiego 1-2

Matura 2012

ROZUMIENIE SŁUCHANEGO TEKSTU

Zadanie 1. (5 pkt)
Usłyszysz dwukrotnie wywiad z reżyserką filmów dokumentalnych. Zaznacz znakiem X, które zdania są zgodne z treścią nagrania (T – True), a które nie (F – False). Za każde poprawne rozwiązanie otrzymasz 1 punkt.

TRANSKRYPCJA

[spoiler]

Zadanie 1.
Journalist: Today we’re talking to Sarah Robertson, a film maker and director of the movie Arctic Tale. How did you get into the film industry, Sarah?
Sarah: My friends and I were underwater photographers and we wanted to find a place which would be really interesting. The Arctic had so many mysteries and little-known animals. We were young and poor, but we had a camera. We went to the north of the Arctic and started taking pictures and learning about the place and animals. Then, four years later, some TV broadcasters asked us to make wildlife films, and we started making them. Directing them was great! They are often shown on Discovery Channel.
Journalist: Then you got interested in global warming and made Arctic Tale. Could you tell me something about the film?
Sarah: We’ve been working in the Arctic for fifteen years and we’ve seen many changes. We are impressed by the way animals adapt to the new, changing conditions. The film Arctic Tale presents their intelligence and courage. It shows how they find new ways to live.
Journalist: What were some of the biggest problems you had while you were filming?
Sarah: Making films in the Arctic is very difficult. For every week you are in the Arctic you get three to four good days of filming. Although it’s really cold and conditions are extreme, it’s actually the waiting that becomes the hardest part of working there. You never know when something is going to happen and you have to be ready at all times.
Journalist: What advice do you have for people who are interested in working in the film industry?
Sarah: Take a camera and just start filming. Don’t let anyone say you can’t do it.
Journalist: Thank you for your time, Sarah.

adapted from www.amazing-kids.org

[/spoiler]

1.1. Sarah first went to the Arctic to make a film for TV.

This movie requires Flash Player 9

1.2. Sarah made some wildlife films before filming Arctic Tale.

This movie requires Flash Player 9

1.3. Arctic Tale is about changes in animals’ living habits.

This movie requires Flash Player 9

1.4. Low temperatures are the main problem for film makers in the Arctic.

This movie requires Flash Player 9

1.5. In the interview, Sarah presents her views on global warming.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 2. (5 pkt)
Usłyszysz dwukrotnie pięć wiadomości. Do każdej wiadomości (2.1.–2.5.) dopasuj nagłówek podsumowujący jej treść (A–F). Wpisz rozwiązania do tabeli. Uwaga: jeden nagłówek został podany dodatkowo i nie pasuje do żadnej wiadomości. Za każde poprawne rozwiązanie otrzymasz 1 punkt.

TRANSKRYPCJA

[spoiler]

Zadanie 2.
And here’s some latest news from around the world.

One
A musician travelling on a train from Cardiff called the police yesterday saying that someone had stolen his expensive violin. When the police stopped the train to catch the thief they saw the violin under the musician’s seat! The man was coming back from a concert, fell asleep during the journey and forgot to take it with him when he was getting off the train. The violin was made in Italy in 1748 and is worth about a million euros.

Two
Two hundred passengers travelling on a ferry from Ireland found themselves in trouble last night when it caught fire over 20 miles off the Irish coast. The crew of a ship passing by saved everybody on board and transported them back to Ireland. Fifteen passengers were taken to hospital but their lives are not in danger. The police are going to question the owner of the company because the ferry was quite old and in need of repair.

Three
A man who broke into a luxurious apartment was trapped in a lift for 11 hours. When the lift stopped between floors, the man tried to open the door with a screwdriver. But the lift had a special lock which closed him inside. The man panicked and set off the fire alarm. The fire brigade and the police arrived within a few minutes but it took the specialists a few hours to rescue the man from the lift. And then they locked him up again, this time in prison.

Four
The Royal Navy’s newest submarine hit some rocks near the Isle of Skye. It happened yesterday in the evening while the ship was doing some sea tests. Luckily, no-one on board was hurt but some systems are not working properly. The submarine is the Royal Navy’s most technologically advanced ship. After the necessary repairs the ship will return to port for a closer inspection.

Five
Some city centres have become dangerous areas, but in Wellington, New Zealand, they have found a way to reduce crime. Soft, classical music coming out of speakers, has made the number of criminal incidents fall from 86 a week to 4 a week. People feel much safer and the young don’t get into trouble so often now. If it works, other cities could consider using the same idea.

adapted from various sources

[/spoiler]

A. CRIMINAL IN TROUBLE
B. FIRE ALARM ON TRAIN
C. ANTI-CRIME MUSIC
D. MODERN SHIP DAMAGED
E. MUSICAL INSTRUMENT FOUND
F. PEOPLE SAVED FROM BURNING BOAT

Do wiadomości 2.1 pasuje nagłówek:

This movie requires Flash Player 9

Do wiadomości 2.2 pasuje nagłówek:

This movie requires Flash Player 9

Do wiadomości 2.3 pasuje nagłówek:

This movie requires Flash Player 9

Do wiadomości 2.4 pasuje nagłówek:

This movie requires Flash Player 9

Do wiadomości 2.5 pasuje nagłówek:

This movie requires Flash Player 9

Matura 2012 z języka polskiego 10-13

[spoiler]

Wikipedia, czyli jeszcze nigdy…

1. Encyklopedie, zwłaszcza powszechne, są uważane za najbardziej ambitny, najtrudniejszy rodzaj popularyzacji. Wielotomowe dzieło obejmujące całość wiedzy z najróżniejszych dziedzin, napisane z naukowym rygoryzmem, przeznaczone dla odbiorcy nie tylko nieznającego się na jakiejś konkretnej dziedzinie, ale często dopiero pobierającego nauki – czy można sobie wyobrazić trudniejsze zadanie?

2. Słowo „encyklopedia” pochodzi od greckich słów enkyklios – ogólny i paideia – (wy)kształcenie. Od lat używa się go na określenie wydawnictwa informacyjnego zawierającego zbiór wiedzy ogólnej lub z wybranej dziedziny. Pierwsze książki pod takim tytułem zaczęły się pojawiać w XVI wieku, choć zbiory o podobnym charakterze, tyle że inaczej nazywane, były tworzone już w starożytności i w średniowieczu.

3. Popularyzatorski charakter, przydatność dla szerokich kręgów użytkowników, nadawały encyklopediom wyjątkowe znaczenie. Były przez wieki tym, czym Internet jest dziś. Trudno przecenić rolę, jaką odegrała w historii Wielka Encyklopedia Francuska, wydawana przez Diderota i d’Alemberta w latach 1751-1780. W tym samym czasie zaczęto wydawać kilka encyklopedii, które kontynuowane są do dziś, jak na przykład Encyclopaedia Britannica. Tworzenie encyklopedii to wielkie przedsięwzięcie organizacyjne, finansowe i edytorskie. Nowa wersja XV wydania Encyclopaedia Britannica, powstała w 1974 roku, była dziełem przeszło czterech tysięcy autorów ze 131 krajów. Koszt przygotowania (nie licząc kosztów druku) wyniósł 32 miliony ówczesnych dolarów, co przekłada się na sumę około 100 milionów dolarów dzisiejszych. Można powiedzieć, że każde społeczeństwo ma taką encyklopedię, na jaką je stać, jakiej potrzebuje i jaką jest w stanie stworzyć, ale też na jaką pozwalają warunki.

4. Od 15 stycznia 2001 roku realizowany jest bezprecedensowy projekt stworzenia największej encyklopedii w dziejach ludzkości – Wikipedii, czyli „wolnej encyklopedii, którą każdy może redagować”. Inicjatorem tego przedsięwzięcia jest Jimmy Wales, amerykański biznesmen o wielkim, idealistycznym zacięciu. Nazwa pochodzi z języka hawajskiego; „wiki wiki” to po hawajsku „szybko”. Wales wpadł na genialny pomysł: zamiast tworzyć zespół specjalistów, który przez dziesięciolecia budowałby kolejne dzieło encyklopedyczne, postanowił wykorzystać entuzjazm, dobrą wolę, a przede wszystkim wiedzę milionów ochotników na całym świecie – „encyklopedystów” XXI wieku.

5. Dziś Wikipedia istnieje w ponad dwustu wersjach językowych, z tego w trzydziestu dwóch ma ponad 50 tysięcy haseł, a w około siedemdziesięciu – ponad 10 tysięcy. Największa jest wersja angielska, zawierająca ponad 3 miliony haseł. Polska Wikipedia ma przeszło 600 tysięcy haseł i jest czwartą co do wielkości, po angielskiej, niemieckiej i francuskiej, ale przed hiszpańską, japońską, chińską czy rosyjską. We wszystkich wersjach językowych Wikipedia zawiera przeszło 10 milionów haseł. Łączne nakłady poniesione przez Walesa na Wikipedię wyniosły zaledwie około 500 tys. dolarów. Jimmy Wales nazwał swoje dzieło „próbą stworzenia i rozpowszechnienia wielojęzycznej wolnej encyklopedii o najwyższym możliwym poziomie dla każdej osoby na Ziemi w jej własnym języku”. Ocenia się, że korzysta z niej około siedmiuset milionów użytkowników rocznie (przez co rozumie się liczbę wejść na jej strony, a nie liczbę fizycznych osób). Równie imponująca jak liczba haseł, wersji językowych i użytkowników jest liczba autorów. Wikipedię stworzyło około 100 tysięcy autorów. Ich praca nie była opłacana. Jest to chyba największy „czyn społeczny” w dziejach! Ochotniczy zaciąg do grona autorów, swoboda tworzenia haseł, brak hierarchicznej redakcji, ucieranie wersji hasła w toku sporów i dyskusji, nośnik (Internet) – to nie jedyne różnice pomiędzy Wikipedią a tradycyjnymi encyklopediami. Niezwykle ważne jest to, że korzystać z niej może każdy za darmo.

6. Ten anarchiczny sposób tworzenia encyklopedii oraz jej darmowy charakter wzbudzały wielkie emocje, oskarżenia, próby dyskredytacji z jednej strony, a deklaracje o prawdziwie wolnościowym i demokratycznym sposobie dystrybucji i upowszechniania wiedzy z drugiej. Prawda leży po obu stronach.

7. Brak kontroli nad standardami haseł to najczęstszy zarzut. Obrońcy mówią, że każdy może przecież hasło poprawić, uściślić czy rozbudować. Tylko skąd laik ma wiedzieć, które hasło należy do jakiej kategorii? (Obecnie przy wielu hasłach znajduje się uwaga, że wymagają one uzupełnienia). Wikipedia padła też (i pada nadal) ofiarą aktów wandalizmu. Niektórzy lubią umieszczać bazgroły na murach, łamać ławki w parku czy niszczyć przystanki autobusowe – inni korzystają z okazji, by zdewastować niezabezpieczone hasła w największych encyklopediach świata.

8. Niestety, niektóre hasła trzeba było chronić przed swobodnym dostępem pseudoautorów. Dotyczy to zwłaszcza biogramów najbardziej znanych (i kontrowersyjnych) osób oraz bieżących wydarzeń politycznych. Ten wandalizm bywa dziełem zaskakujących ośrodków. Skandalem zakończyło się śledztwo w sprawie dewastacji stron dotyczących przeciwników politycznych prezydenta G. W. Busha. Okazało się, że niektórych aktów wandalizmu dokonywano z komputerów znajdujących się w Białym Domu.

9. Inny częsty zarzut pod adresem Wikipedii to rzekomo „nijaki”, pozbawiony autorskiej werwy charakter artykułów, będący wynikiem ucierania się poglądów i kompromisów zawieranych przez wielu autorów. Cóż, to zarówno wada, jak i zaleta. Anarchiczny sposób powstawania tej „księgi” wpływa też na bardzo przypadkowy dobór haseł. Nawet w obszernej polskiej wersji często brakuje artykułów na, wydawałoby się, bardzo ważny temat, a można znaleźć szczegóły na temat czegoś mało istotnego.

10. Moje osobiste doświadczenie z używaniem i tworzeniem haseł w Wikipedii pokazuje, że jest to źródło informacji niezwykle użyteczne, ale wymagające dużej ostrożności. Nadaje się jako szybki i łatwy podręczny odnośnik, zbiór odsyłaczy, który w żadnym wypadku nie może być traktowany jako materiał źródłowy, a tym bardziej nie powinien zastępować podręcznika czy akademickich rozpraw i monografii. Świetne rezultaty przynosi porównanie treści tego samego hasła w kilku wersjach językowych.

11. Wielki sukces Wikipedii wynika nie tylko z entuzjazmu autorów, niebywałego pospolitego ruszenia ludzi chcących się podzielić swoją wiedzą, ale i z tego, co odziedziczono po poprzednikach. Newton w słynnym liście do Hooke’a napisał: „Jeśli widziałem dalej, to tylko dlatego, że stałem na ramionach gigantów”. Szybki start projektu był możliwy dzięki wchłonięciu zbiorów haseł z kilku encyklopedii i słowników, które stały się publicznie dostępne w sieci. Biorąc pod uwagę popularność Wikipedii, można powiedzieć, parafrazując Churchilla, że „jeszcze nigdy tak wielu nie zawdzięczało tak wiele tak nielicznym”. Pamiętając jednak o wielkiej liczbie autorów, może lepiej powiedzieć: „Jeszcze nigdy tak wielu czytelników nie zawdzięczało tak wiele tak licznym autorom”. Na podstawie: Stanisław Bajtlik, Wikipedia, czyli jeszcze nigdy…

[w:] Książki w Tygodniku, „Tygodnik Powszechny”, nr 45/2009

[/spoiler]

Zadanie 10. (1 pkt) Czym na tle całego tekstu wyróżnia się sposób formułowania opinii o Wikipedii w akapicie 10.?

A. W całym tekście autor obiektywnie opisuje fakty związane z Wikipedią, a w akapicie 10. wyraża zdanie publicystów.
B. W całym tekście autor obiektywnie opisuje fakty związane z Wikipedią, a w akapicie 10. wyraża swoje zdanie.
C. W całym tekście autor subiektywnie opisuje fakty związane z Wikipedią, a w akapicie 10. wyraża zdanie mediów.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 11. (2 pkt) Wyjaśnij, jakie funkcje w tekście pełni zacytowana w akapicie 11. metafora, którą posłużył się Newton. Wymień dwie.

A. Metafora ilustruje przekonanie autora, że autorzy Wikipedii swój sukces zawdzięczają istniejącym wcześniej encyklopediom a także sprawia, że tekst jest bardziej interesujący.
B. Metafora potwierdza przekonanie autora, że autorzy Wikipedii swój sukces zawdzięczają interesującym artykułom, które można edytować.
C. Metafora potwierdza przekonanie autora, że autorzy Wikipedii swój sukces zawdzięczają interesującym artykułom, które można edytować i są nowoczesne.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 12. (2 pkt) Każdemu punktowi linearnego planu artykułu przyporządkuj numery akapitów (pamiętaj, że jest to pełny plan całego tekstu, a więc obejmuje wszystkie akapity).

Numery akapitów
1. Informacje dotyczące tradycyjnej encyklopedii
2. Historia Wikipedii
3. Niebywały sukces internetowej encyklopedii
4. Zalety i wady nowego źródła informacji
5. Subiektywne odczucia autora
6. Podsumowanie rozważań

A.

1. akapity 1., 2., 3.,

2. akapit 4.

3. akapit 6.

4. akapity 5.,7., 8., 9.

5. akapit 10.

6. akapit 11.

B.

1. akapity 1., 2., 3.,

2. akapit 4.

3. akapit 5.

4. akapity 6.,7., 8., 9.

5. akapit 10.

6. akapit 11.

C.

1. akapity 4., 2., 3.,

2. akapit 1.

3. akapit 5.

4. akapity 6.,7., 8., 9.

5. akapit 10.

6. akapit 11.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 13. (2 pkt) Dokończ zdania, wybierając słowa spośród podanych: wnioskowanie, definiowanie, porównywanie, przeciwstawienie

  1. Zdanie: Encyklopedie to wielotomowe dzieła obejmujące całość wiedzy z najróżniejszych dziedzin jest przykładem
  2. Zdanie: Ten anarchiczny sposób tworzenia encyklopedii oraz jej darmowy charakter wzbudzały wielkie emocje, oskarżenia, próby dyskredytacji z jednej strony, a deklaracje o prawdziwie wolnościowym i demokratycznym sposobie dystrybucji i upowszechniania wiedzy z drugiej jest przykładem
  3. Zdanie: Biorąc pod uwagę popularność Wikipedii, można powiedzieć, […] że „jeszcze nigdy tak wielu czytelników nie zawdzięczało tak wiele tak licznym autorom” jest przykładem

A.

1. porównywanie

2. przeciwstawienie

3. wnioskowanie

B.

1. definiowanie

2. przeciwstawienie

3. wnioskowanie

C.

1. definiowanie

2. porównywanie

3. wnioskowanie

This movie requires Flash Player 9

Matura 2012 z języka polskiego 7-9

[spoiler]

Wikipedia, czyli jeszcze nigdy…

1. Encyklopedie, zwłaszcza powszechne, są uważane za najbardziej ambitny, najtrudniejszy rodzaj popularyzacji. Wielotomowe dzieło obejmujące całość wiedzy z najróżniejszych dziedzin, napisane z naukowym rygoryzmem, przeznaczone dla odbiorcy nie tylko nieznającego się na jakiejś konkretnej dziedzinie, ale często dopiero pobierającego nauki – czy można sobie wyobrazić trudniejsze zadanie?

2. Słowo „encyklopedia” pochodzi od greckich słów enkyklios – ogólny i paideia – (wy)kształcenie. Od lat używa się go na określenie wydawnictwa informacyjnego zawierającego zbiór wiedzy ogólnej lub z wybranej dziedziny. Pierwsze książki pod takim tytułem zaczęły się pojawiać w XVI wieku, choć zbiory o podobnym charakterze, tyle że inaczej nazywane, były tworzone już w starożytności i w średniowieczu.

3. Popularyzatorski charakter, przydatność dla szerokich kręgów użytkowników, nadawały encyklopediom wyjątkowe znaczenie. Były przez wieki tym, czym Internet jest dziś. Trudno przecenić rolę, jaką odegrała w historii Wielka Encyklopedia Francuska, wydawana przez Diderota i d’Alemberta w latach 1751-1780. W tym samym czasie zaczęto wydawać kilka encyklopedii, które kontynuowane są do dziś, jak na przykład Encyclopaedia Britannica. Tworzenie encyklopedii to wielkie przedsięwzięcie organizacyjne, finansowe i edytorskie. Nowa wersja XV wydania Encyclopaedia Britannica, powstała w 1974 roku, była dziełem przeszło czterech tysięcy autorów ze 131 krajów. Koszt przygotowania (nie licząc kosztów druku) wyniósł 32 miliony ówczesnych dolarów, co przekłada się na sumę około 100 milionów dolarów dzisiejszych. Można powiedzieć, że każde społeczeństwo ma taką encyklopedię, na jaką je stać, jakiej potrzebuje i jaką jest w stanie stworzyć, ale też na jaką pozwalają warunki.

4. Od 15 stycznia 2001 roku realizowany jest bezprecedensowy projekt stworzenia największej encyklopedii w dziejach ludzkości – Wikipedii, czyli „wolnej encyklopedii, którą każdy może redagować”. Inicjatorem tego przedsięwzięcia jest Jimmy Wales, amerykański biznesmen o wielkim, idealistycznym zacięciu. Nazwa pochodzi z języka hawajskiego; „wiki wiki” to po hawajsku „szybko”. Wales wpadł na genialny pomysł: zamiast tworzyć zespół specjalistów, który przez dziesięciolecia budowałby kolejne dzieło encyklopedyczne, postanowił wykorzystać entuzjazm, dobrą wolę, a przede wszystkim wiedzę milionów ochotników na całym świecie – „encyklopedystów” XXI wieku.

5. Dziś Wikipedia istnieje w ponad dwustu wersjach językowych, z tego w trzydziestu dwóch ma ponad 50 tysięcy haseł, a w około siedemdziesięciu – ponad 10 tysięcy. Największa jest wersja angielska, zawierająca ponad 3 miliony haseł. Polska Wikipedia ma przeszło 600 tysięcy haseł i jest czwartą co do wielkości, po angielskiej, niemieckiej i francuskiej, ale przed hiszpańską, japońską, chińską czy rosyjską. We wszystkich wersjach językowych Wikipedia zawiera przeszło 10 milionów haseł. Łączne nakłady poniesione przez Walesa na Wikipedię wyniosły zaledwie około 500 tys. dolarów. Jimmy Wales nazwał swoje dzieło „próbą stworzenia i rozpowszechnienia wielojęzycznej wolnej encyklopedii o najwyższym możliwym poziomie dla każdej osoby na Ziemi w jej własnym języku”. Ocenia się, że korzysta z niej około siedmiuset milionów użytkowników rocznie (przez co rozumie się liczbę wejść na jej strony, a nie liczbę fizycznych osób). Równie imponująca jak liczba haseł, wersji językowych i użytkowników jest liczba autorów. Wikipedię stworzyło około 100 tysięcy autorów. Ich praca nie była opłacana. Jest to chyba największy „czyn społeczny” w dziejach! Ochotniczy zaciąg do grona autorów, swoboda tworzenia haseł, brak hierarchicznej redakcji, ucieranie wersji hasła w toku sporów i dyskusji, nośnik (Internet) – to nie jedyne różnice pomiędzy Wikipedią a tradycyjnymi encyklopediami. Niezwykle ważne jest to, że korzystać z niej może każdy za darmo.

6. Ten anarchiczny sposób tworzenia encyklopedii oraz jej darmowy charakter wzbudzały wielkie emocje, oskarżenia, próby dyskredytacji z jednej strony, a deklaracje o prawdziwie wolnościowym i demokratycznym sposobie dystrybucji i upowszechniania wiedzy z drugiej. Prawda leży po obu stronach.

7. Brak kontroli nad standardami haseł to najczęstszy zarzut. Obrońcy mówią, że każdy może przecież hasło poprawić, uściślić czy rozbudować. Tylko skąd laik ma wiedzieć, które hasło należy do jakiej kategorii? (Obecnie przy wielu hasłach znajduje się uwaga, że wymagają one uzupełnienia). Wikipedia padła też (i pada nadal) ofiarą aktów wandalizmu. Niektórzy lubią umieszczać bazgroły na murach, łamać ławki w parku czy niszczyć przystanki autobusowe – inni korzystają z okazji, by zdewastować niezabezpieczone hasła w największych encyklopediach świata.

8. Niestety, niektóre hasła trzeba było chronić przed swobodnym dostępem pseudoautorów. Dotyczy to zwłaszcza biogramów najbardziej znanych (i kontrowersyjnych) osób oraz bieżących wydarzeń politycznych. Ten wandalizm bywa dziełem zaskakujących ośrodków. Skandalem zakończyło się śledztwo w sprawie dewastacji stron dotyczących przeciwników politycznych prezydenta G. W. Busha. Okazało się, że niektórych aktów wandalizmu dokonywano z komputerów znajdujących się w Białym Domu.

9. Inny częsty zarzut pod adresem Wikipedii to rzekomo „nijaki”, pozbawiony autorskiej werwy charakter artykułów, będący wynikiem ucierania się poglądów i kompromisów zawieranych przez wielu autorów. Cóż, to zarówno wada, jak i zaleta. Anarchiczny sposób powstawania tej „księgi” wpływa też na bardzo przypadkowy dobór haseł. Nawet w obszernej polskiej wersji często brakuje artykułów na, wydawałoby się, bardzo ważny temat, a można znaleźć szczegóły na temat czegoś mało istotnego.

10. Moje osobiste doświadczenie z używaniem i tworzeniem haseł w Wikipedii pokazuje, że jest to źródło informacji niezwykle użyteczne, ale wymagające dużej ostrożności. Nadaje się jako szybki i łatwy podręczny odnośnik, zbiór odsyłaczy, który w żadnym wypadku nie może być traktowany jako materiał źródłowy, a tym bardziej nie powinien zastępować podręcznika czy akademickich rozpraw i monografii. Świetne rezultaty przynosi porównanie treści tego samego hasła w kilku wersjach językowych.

11. Wielki sukces Wikipedii wynika nie tylko z entuzjazmu autorów, niebywałego pospolitego ruszenia ludzi chcących się podzielić swoją wiedzą, ale i z tego, co odziedziczono po poprzednikach. Newton w słynnym liście do Hooke’a napisał: „Jeśli widziałem dalej, to tylko dlatego, że stałem na ramionach gigantów”. Szybki start projektu był możliwy dzięki wchłonięciu zbiorów haseł z kilku encyklopedii i słowników, które stały się publicznie dostępne w sieci. Biorąc pod uwagę popularność Wikipedii, można powiedzieć, parafrazując Churchilla, że „jeszcze nigdy tak wielu nie zawdzięczało tak wiele tak nielicznym”. Pamiętając jednak o wielkiej liczbie autorów, może lepiej powiedzieć: „Jeszcze nigdy tak wielu czytelników nie zawdzięczało tak wiele tak licznym autorom”. Na podstawie: Stanisław Bajtlik, Wikipedia, czyli jeszcze nigdy…

[w:] Książki w Tygodniku, „Tygodnik Powszechny”, nr 45/2009

[/spoiler]

Zadanie 7. (2 pkt) W akapitach 7.–9. zostały wyliczone zarzuty formułowane pod adresem Wikipedii. Wymień dwa, z którymi autor artykułu się zgadza.

A. Autor zgadza się z zarzutem, że dobór haseł w Wikipedii jest przypadkowy (są informacje błahe, ale brak podstawowych) oraz że nie ma odpowiedniej ochrony haseł przed wandalami.
B. Autor zgadza się z zarzutem, że dobór haseł w Wikipedii nie jest przypadkowy (są informacje błahe, ale brak podstawowych) oraz że nie ma odpowiedniej ochrony haseł przed wandalami.
C. Autor zgadza się z zarzutem, że dobór haseł w Wikipedii jest przypadkowy (są informacje błahe, ale brak podstawowych) oraz że jest odpowiednia ochrona haseł przed wandalami.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 8. (1 pkt) W akapicie 8. autor posłużył się przykładem. Wyjaśnij, jakie zjawisko nim zobrazował.

A. Autor posłużył się tym przykładem, aby zobrazować zjawisko wandalizmu stron www.
B. Autor posłużył się tym przykładem, aby zobrazować zjawisko dewastacji stron www.
C. Autor posłużył się tym przykładem, aby zobrazować zjawisko wandalizmu, dewastacji stron www znanych osób lub spraw politycznych.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 9. (1 pkt) Wyjaśnij, jak autor ocenia Wikipedię jako źródło informacji (akapit 10).

A. Według autora można ufać hasłom zawartym w Wikipedii, ale należy traktować je jako wskazówki i porównywać z profesjonalnym publikacjami.
B. Według autora nie można ufać do końca hasłom zawartym w Wikipedii, należy traktować je jako wskazówki i porównywać z profesjonalnym publikacjami.
C. Według autora można ufać hasłom zawartym w Wikipedii, gdyż ich autorzy starają się być bardzo rzetelni.

This movie requires Flash Player 9

Matura 2012 z języka polskiego 4-6

[spoiler]

Wikipedia, czyli jeszcze nigdy…

1. Encyklopedie, zwłaszcza powszechne, są uważane za najbardziej ambitny, najtrudniejszy rodzaj popularyzacji. Wielotomowe dzieło obejmujące całość wiedzy z najróżniejszych dziedzin, napisane z naukowym rygoryzmem, przeznaczone dla odbiorcy nie tylko nieznającego się na jakiejś konkretnej dziedzinie, ale często dopiero pobierającego nauki – czy można sobie wyobrazić trudniejsze zadanie?

2. Słowo „encyklopedia” pochodzi od greckich słów enkyklios – ogólny i paideia – (wy)kształcenie. Od lat używa się go na określenie wydawnictwa informacyjnego zawierającego zbiór wiedzy ogólnej lub z wybranej dziedziny. Pierwsze książki pod takim tytułem zaczęły się pojawiać w XVI wieku, choć zbiory o podobnym charakterze, tyle że inaczej nazywane, były tworzone już w starożytności i w średniowieczu.

3. Popularyzatorski charakter, przydatność dla szerokich kręgów użytkowników, nadawały encyklopediom wyjątkowe znaczenie. Były przez wieki tym, czym Internet jest dziś. Trudno przecenić rolę, jaką odegrała w historii Wielka Encyklopedia Francuska, wydawana przez Diderota i d’Alemberta w latach 1751-1780. W tym samym czasie zaczęto wydawać kilka encyklopedii, które kontynuowane są do dziś, jak na przykład Encyclopaedia Britannica. Tworzenie encyklopedii to wielkie przedsięwzięcie organizacyjne, finansowe i edytorskie. Nowa wersja XV wydania Encyclopaedia Britannica, powstała w 1974 roku, była dziełem przeszło czterech tysięcy autorów ze 131 krajów. Koszt przygotowania (nie licząc kosztów druku) wyniósł 32 miliony ówczesnych dolarów, co przekłada się na sumę około 100 milionów dolarów dzisiejszych. Można powiedzieć, że każde społeczeństwo ma taką encyklopedię, na jaką je stać, jakiej potrzebuje i jaką jest w stanie stworzyć, ale też na jaką pozwalają warunki.

4. Od 15 stycznia 2001 roku realizowany jest bezprecedensowy projekt stworzenia największej encyklopedii w dziejach ludzkości – Wikipedii, czyli „wolnej encyklopedii, którą każdy może redagować”. Inicjatorem tego przedsięwzięcia jest Jimmy Wales, amerykański biznesmen o wielkim, idealistycznym zacięciu. Nazwa pochodzi z języka hawajskiego; „wiki wiki” to po hawajsku „szybko”. Wales wpadł na genialny pomysł: zamiast tworzyć zespół specjalistów, który przez dziesięciolecia budowałby kolejne dzieło encyklopedyczne, postanowił wykorzystać entuzjazm, dobrą wolę, a przede wszystkim wiedzę milionów ochotników na całym świecie – „encyklopedystów” XXI wieku.

5. Dziś Wikipedia istnieje w ponad dwustu wersjach językowych, z tego w trzydziestu dwóch ma ponad 50 tysięcy haseł, a w około siedemdziesięciu – ponad 10 tysięcy. Największa jest wersja angielska, zawierająca ponad 3 miliony haseł. Polska Wikipedia ma przeszło 600 tysięcy haseł i jest czwartą co do wielkości, po angielskiej, niemieckiej i francuskiej, ale przed hiszpańską, japońską, chińską czy rosyjską. We wszystkich wersjach językowych Wikipedia zawiera przeszło 10 milionów haseł. Łączne nakłady poniesione przez Walesa na Wikipedię wyniosły zaledwie około 500 tys. dolarów. Jimmy Wales nazwał swoje dzieło „próbą stworzenia i rozpowszechnienia wielojęzycznej wolnej encyklopedii o najwyższym możliwym poziomie dla każdej osoby na Ziemi w jej własnym języku”. Ocenia się, że korzysta z niej około siedmiuset milionów użytkowników rocznie (przez co rozumie się liczbę wejść na jej strony, a nie liczbę fizycznych osób). Równie imponująca jak liczba haseł, wersji językowych i użytkowników jest liczba autorów. Wikipedię stworzyło około 100 tysięcy autorów. Ich praca nie była opłacana. Jest to chyba największy „czyn społeczny” w dziejach! Ochotniczy zaciąg do grona autorów, swoboda tworzenia haseł, brak hierarchicznej redakcji, ucieranie wersji hasła w toku sporów i dyskusji, nośnik (Internet) – to nie jedyne różnice pomiędzy Wikipedią a tradycyjnymi encyklopediami. Niezwykle ważne jest to, że korzystać z niej może każdy za darmo.

6. Ten anarchiczny sposób tworzenia encyklopedii oraz jej darmowy charakter wzbudzały wielkie emocje, oskarżenia, próby dyskredytacji z jednej strony, a deklaracje o prawdziwie wolnościowym i demokratycznym sposobie dystrybucji i upowszechniania wiedzy z drugiej. Prawda leży po obu stronach.

7. Brak kontroli nad standardami haseł to najczęstszy zarzut. Obrońcy mówią, że każdy może przecież hasło poprawić, uściślić czy rozbudować. Tylko skąd laik ma wiedzieć, które hasło należy do jakiej kategorii? (Obecnie przy wielu hasłach znajduje się uwaga, że wymagają one uzupełnienia). Wikipedia padła też (i pada nadal) ofiarą aktów wandalizmu. Niektórzy lubią umieszczać bazgroły na murach, łamać ławki w parku czy niszczyć przystanki autobusowe – inni korzystają z okazji, by zdewastować niezabezpieczone hasła w największych encyklopediach świata.

8. Niestety, niektóre hasła trzeba było chronić przed swobodnym dostępem pseudoautorów. Dotyczy to zwłaszcza biogramów najbardziej znanych (i kontrowersyjnych) osób oraz bieżących wydarzeń politycznych. Ten wandalizm bywa dziełem zaskakujących ośrodków. Skandalem zakończyło się śledztwo w sprawie dewastacji stron dotyczących przeciwników politycznych prezydenta G. W. Busha. Okazało się, że niektórych aktów wandalizmu dokonywano z komputerów znajdujących się w Białym Domu.

9. Inny częsty zarzut pod adresem Wikipedii to rzekomo „nijaki”, pozbawiony autorskiej werwy charakter artykułów, będący wynikiem ucierania się poglądów i kompromisów zawieranych przez wielu autorów. Cóż, to zarówno wada, jak i zaleta. Anarchiczny sposób powstawania tej „księgi” wpływa też na bardzo przypadkowy dobór haseł. Nawet w obszernej polskiej wersji często brakuje artykułów na, wydawałoby się, bardzo ważny temat, a można znaleźć szczegóły na temat czegoś mało istotnego.

10. Moje osobiste doświadczenie z używaniem i tworzeniem haseł w Wikipedii pokazuje, że jest to źródło informacji niezwykle użyteczne, ale wymagające dużej ostrożności. Nadaje się jako szybki i łatwy podręczny odnośnik, zbiór odsyłaczy, który w żadnym wypadku nie może być traktowany jako materiał źródłowy, a tym bardziej nie powinien zastępować podręcznika czy akademickich rozpraw i monografii. Świetne rezultaty przynosi porównanie treści tego samego hasła w kilku wersjach językowych.

11. Wielki sukces Wikipedii wynika nie tylko z entuzjazmu autorów, niebywałego pospolitego ruszenia ludzi chcących się podzielić swoją wiedzą, ale i z tego, co odziedziczono po poprzednikach. Newton w słynnym liście do Hooke’a napisał: „Jeśli widziałem dalej, to tylko dlatego, że stałem na ramionach gigantów”. Szybki start projektu był możliwy dzięki wchłonięciu zbiorów haseł z kilku encyklopedii i słowników, które stały się publicznie dostępne w sieci. Biorąc pod uwagę popularność Wikipedii, można powiedzieć, parafrazując Churchilla, że „jeszcze nigdy tak wielu nie zawdzięczało tak wiele tak nielicznym”. Pamiętając jednak o wielkiej liczbie autorów, może lepiej powiedzieć: „Jeszcze nigdy tak wielu czytelników nie zawdzięczało tak wiele tak licznym autorom”. Na podstawie: Stanisław Bajtlik, Wikipedia, czyli jeszcze nigdy…

[w:] Książki w Tygodniku, „Tygodnik Powszechny”, nr 45/2009

[/spoiler]

Zadanie 4. (1 pkt) Jaką funkcję w kompozycji całego tekstu pełni akapit 6.?

A. Akapit 6. łączy dwie części akapitu i podsumowuje je.
B. Akapit 6. łączy dwie części akapitu i wprowadza nowe wątki.
C. Akapit 6. łączy dwie części akapitu; podsumowuje wcześniejsze rozważania, a zarazem zapowiada nowy problem

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 5. (1 pkt) Wymień dwa powody uzasadniające uznanie przez autora sposobu tworzenia Wikipedii za anarchiczny.

A. Autor używa słowa „anarchiczny” w stosunku do tworzenia Wikipedii, ponieważ każdy może edytować dowolne hasło. Hasła te podlegają rzetelnej dyskusji, nie są dziełem jednej osoby.
B. Autor używa słowa „anarchiczny” w stosunku do tworzenia Wikipedii, ponieważ każdy może ją czytać. W dodatku każdy może wypowiadać się na każdy temat.
C. Autor używa słowa „anarchiczny” w stosunku do tworzenia Wikipedii, ponieważ każdy może komentować dowolne hasło. Hasła te podlegają rzetelnej dyskusji i nie są dziełem jednej osoby.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 6. (2 pkt) Jakie środki językowe w akapitach 5. i 7. nadają tekstowi zabarwienie emocjonalne? Określ dwa i podaj przykład każdego z nich.

A.
– słownictwo oceniające (imponująca, bazgroły)
– zdanie twierdzące (Tylko skąd laik ma wiedzieć, które hasło należy do jakiej kategorii?)
B.
– słownictwo wartościujące (imponująca, bazgroły)
– zdanie oznajmujące (Tylko skąd laik ma wiedzieć, które hasło należy do jakiej kategorii?)
C.
– słownictwo oceniające (imponująca, bazgroły)
– zdanie pytające (Tylko skąd laik ma wiedzieć, które hasło należy do jakiej kategorii?)

This movie requires Flash Player 9

Matura 2012 z języka polskiego 1-3

UWAGA!  Jedna z odpowiedzi ABC w każdym zadaniu pochodzi z klucza CKE, pozostałe są hipotetyczne. Na stronie jp.kochamjp.pl dostępne są testy do wpisywania – sprawdź się.

Wikipedia, czyli jeszcze nigdy…

1. Encyklopedie, zwłaszcza powszechne, są uważane za najbardziej ambitny, najtrudniejszy rodzaj popularyzacji. Wielotomowe dzieło obejmujące całość wiedzy z najróżniejszych dziedzin, napisane z naukowym rygoryzmem, przeznaczone dla odbiorcy nie tylko nieznającego się na jakiejś konkretnej dziedzinie, ale często dopiero pobierającego nauki – czy można sobie wyobrazić trudniejsze zadanie?

2. Słowo „encyklopedia” pochodzi od greckich słów enkyklios – ogólny i paideia – (wy)kształcenie. Od lat używa się go na określenie wydawnictwa informacyjnego zawierającego zbiór wiedzy ogólnej lub z wybranej dziedziny. Pierwsze książki pod takim tytułem zaczęły się pojawiać w XVI wieku, choć zbiory o podobnym charakterze, tyle że inaczej nazywane, były tworzone już w starożytności i w średniowieczu.

3. Popularyzatorski charakter, przydatność dla szerokich kręgów użytkowników, nadawały encyklopediom wyjątkowe znaczenie. Były przez wieki tym, czym Internet jest dziś. Trudno przecenić rolę, jaką odegrała w historii Wielka Encyklopedia Francuska, wydawana przez Diderota i d’Alemberta w latach 1751-1780. W tym samym czasie zaczęto wydawać kilka encyklopedii, które kontynuowane są do dziś, jak na przykład Encyclopaedia Britannica. Tworzenie encyklopedii to wielkie przedsięwzięcie organizacyjne, finansowe i edytorskie. Nowa wersja XV wydania Encyclopaedia Britannica, powstała w 1974 roku, była dziełem przeszło czterech tysięcy autorów ze 131 krajów. Koszt przygotowania (nie licząc kosztów druku) wyniósł 32 miliony ówczesnych dolarów, co przekłada się na sumę około 100 milionów dolarów dzisiejszych. Można powiedzieć, że każde społeczeństwo ma taką encyklopedię, na jaką je stać, jakiej potrzebuje i jaką jest w stanie stworzyć, ale też na jaką pozwalają warunki.

4. Od 15 stycznia 2001 roku realizowany jest bezprecedensowy projekt stworzenia największej encyklopedii w dziejach ludzkości – Wikipedii, czyli „wolnej encyklopedii, którą każdy może redagować”. Inicjatorem tego przedsięwzięcia jest Jimmy Wales, amerykański biznesmen o wielkim, idealistycznym zacięciu. Nazwa pochodzi z języka hawajskiego; „wiki wiki” to po hawajsku „szybko”. Wales wpadł na genialny pomysł: zamiast tworzyć zespół specjalistów, który przez dziesięciolecia budowałby kolejne dzieło encyklopedyczne, postanowił wykorzystać entuzjazm, dobrą wolę, a przede wszystkim wiedzę milionów ochotników na całym świecie – „encyklopedystów” XXI wieku.

5. Dziś Wikipedia istnieje w ponad dwustu wersjach językowych, z tego w trzydziestu dwóch ma ponad 50 tysięcy haseł, a w około siedemdziesięciu – ponad 10 tysięcy. Największa jest wersja angielska, zawierająca ponad 3 miliony haseł. Polska Wikipedia ma przeszło 600 tysięcy haseł i jest czwartą co do wielkości, po angielskiej, niemieckiej i francuskiej, ale przed hiszpańską, japońską, chińską czy rosyjską. We wszystkich wersjach językowych Wikipedia zawiera przeszło 10 milionów haseł. Łączne nakłady poniesione przez Walesa na Wikipedię wyniosły zaledwie około 500 tys. dolarów. Jimmy Wales nazwał swoje dzieło „próbą stworzenia i rozpowszechnienia wielojęzycznej wolnej encyklopedii o najwyższym możliwym poziomie dla każdej osoby na Ziemi w jej własnym języku”. Ocenia się, że korzysta z niej około siedmiuset milionów użytkowników rocznie (przez co rozumie się liczbę wejść na jej strony, a nie liczbę fizycznych osób). Równie imponująca jak liczba haseł, wersji językowych i użytkowników jest liczba autorów. Wikipedię stworzyło około 100 tysięcy autorów. Ich praca nie była opłacana. Jest to chyba największy „czyn społeczny” w dziejach! Ochotniczy zaciąg do grona autorów, swoboda tworzenia haseł, brak hierarchicznej redakcji, ucieranie wersji hasła w toku sporów i dyskusji, nośnik (Internet) – to nie jedyne różnice pomiędzy Wikipedią a tradycyjnymi encyklopediami. Niezwykle ważne jest to, że korzystać z niej może każdy za darmo.

6. Ten anarchiczny sposób tworzenia encyklopedii oraz jej darmowy charakter wzbudzały wielkie emocje, oskarżenia, próby dyskredytacji z jednej strony, a deklaracje o prawdziwie wolnościowym i demokratycznym sposobie dystrybucji i upowszechniania wiedzy z drugiej. Prawda leży po obu stronach.

7. Brak kontroli nad standardami haseł to najczęstszy zarzut. Obrońcy mówią, że każdy może przecież hasło poprawić, uściślić czy rozbudować. Tylko skąd laik ma wiedzieć, które hasło należy do jakiej kategorii? (Obecnie przy wielu hasłach znajduje się uwaga, że wymagają one uzupełnienia). Wikipedia padła też (i pada nadal) ofiarą aktów wandalizmu. Niektórzy lubią umieszczać bazgroły na murach, łamać ławki w parku czy niszczyć przystanki autobusowe – inni korzystają z okazji, by zdewastować niezabezpieczone hasła w największych encyklopediach świata.

8. Niestety, niektóre hasła trzeba było chronić przed swobodnym dostępem pseudoautorów. Dotyczy to zwłaszcza biogramów najbardziej znanych (i kontrowersyjnych) osób oraz bieżących wydarzeń politycznych. Ten wandalizm bywa dziełem zaskakujących ośrodków. Skandalem zakończyło się śledztwo w sprawie dewastacji stron dotyczących przeciwników politycznych prezydenta G. W. Busha. Okazało się, że niektórych aktów wandalizmu dokonywano z komputerów znajdujących się w Białym Domu.

9. Inny częsty zarzut pod adresem Wikipedii to rzekomo „nijaki”, pozbawiony autorskiej werwy charakter artykułów, będący wynikiem ucierania się poglądów i kompromisów zawieranych przez wielu autorów. Cóż, to zarówno wada, jak i zaleta. Anarchiczny sposób powstawania tej „księgi” wpływa też na bardzo przypadkowy dobór haseł. Nawet w obszernej polskiej wersji często brakuje artykułów na, wydawałoby się, bardzo ważny temat, a można znaleźć szczegóły na temat czegoś mało istotnego.

10. Moje osobiste doświadczenie z używaniem i tworzeniem haseł w Wikipedii pokazuje, że jest to źródło informacji niezwykle użyteczne, ale wymagające dużej ostrożności. Nadaje się jako szybki i łatwy podręczny odnośnik, zbiór odsyłaczy, który w żadnym wypadku nie może być traktowany jako materiał źródłowy, a tym bardziej nie powinien zastępować podręcznika czy akademickich rozpraw i monografii. Świetne rezultaty przynosi porównanie treści tego samego hasła w kilku wersjach językowych.

11. Wielki sukces Wikipedii wynika nie tylko z entuzjazmu autorów, niebywałego pospolitego ruszenia ludzi chcących się podzielić swoją wiedzą, ale i z tego, co odziedziczono
po poprzednikach. Newton w słynnym liście do Hooke’a napisał: „Jeśli widziałem dalej, to tylko dlatego, że stałem na ramionach gigantów”. Szybki start projektu był możliwy dzięki wchłonięciu zbiorów haseł z kilku encyklopedii i słowników, które stały się publicznie dostępne w sieci. Biorąc pod uwagę popularność Wikipedii, można powiedzieć, parafrazując Churchilla, że „jeszcze nigdy tak wielu nie zawdzięczało tak wiele tak nielicznym”. Pamiętając jednak o wielkiej liczbie autorów, może lepiej powiedzieć: „Jeszcze nigdy tak wielu czytelników nie zawdzięczało tak wiele tak licznym autorom”. Na podstawie: Stanisław Bajtlik, Wikipedia, czyli jeszcze nigdy…

[w:] Książki w Tygodniku, „Tygodnik Powszechny”, nr 45/2009

Zadanie 1. (1 pkt) Na podstawie akapitów 1. i 3. odpowiedz na pytanie, dlaczego tworzenie encyklopedii powszechnej jest niezwykle trudnym przedsięwzięciem. Wymień trzy powody.

A. Tworzenie encyklopedii jest trudnym przedsięwzięciem ze względu na czas, wymaganą prostotę przekazu oraz szeroką wiedzę z różnych dziedzin.
B. Tworzenie encyklopedii jest trudnym przedsięwzięciem ze względu na koszty, wymaganą prostotę przekazu oraz szeroką wiedzę z różnych dziedzin.
C. Tworzenie encyklopedii jest trudnym przedsięwzięciem ze względu na wiek, wymaganą prostotę przekazu oraz szeroką wiedzę z różnych dziedzin.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 2. (1 pkt) Podaj dwa powody uzasadniające celowość użycia liczb w akapicie 5.

A. Użycie liczb w akapicie 5 ma na celu przyciągnięcie uwagi czytelnika oraz uświadomienie mu skali osób.
B. Użycie liczb w akapicie 5 ma na celu przyciągnięcie uwagi czytelnika oraz uświadomienie mu skali przedsięwzięcia.
C. Użycie liczb w akapicie 5 ma na celu przyciągnięcie uwagi czytelnika oraz uświadomienie mu skali ilościowej.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 3. (1 pkt) Wymień trzy różnice między Wikipedią a tradycyjną encyklopedią.

A. Wikipedia: szybko powstaje, dostępna dla każdego, może ją tworzyć każdy. Encyklopedia: powstaje wiele lat, jest dziełem zamkniętym, tworzą ją specjaliści.
B. Wikipedia: szybko powstaje, dostępna dla każdego, może ją tworzyć każdy. Encyklopedia: powstaje kilka lat, jest tworzona przez encyklopedystów na zamówienie wydawców.
C. Wikipedia: szybko powstaje, dostępna dla każdego, może ją tworzyć każdy. Encyklopedia: powstaje wiele lat, jest dziełem otwartym, tworzą ją specjaliści.

This movie requires Flash Player 9

Arkusz 2012