Matura 2012 z języka angielskiego r 5

Matura 2012

Zadanie 5. (5 pkt)
Usłyszysz dwukrotnie wypowiedzi pięciu osób na temat muzyki. Do każdej wypowiedzi (5.1.–5.5.) dopasuj właściwe zdanie podsumowujące jej treść (A–F). Wpisz rozwiązania do tabeli. Uwaga: jedno zdanie zostało podane dodatkowo i nie odnosi się do żadnej wypowiedzi. Za każde poprawne rozwiązanie otrzymasz 1 punkt.

TRANSKRYPCJA

Zadanie 5.
In our weekly vox pop, we asked the public to share their thoughts on the latest changes in the music business. Here’s what they said.

Speaker 1
In my opinion the future will revolve around finding innovative ways to use music, especially on the web. One example is music games – it’s an exciting new concept that is likely to catch on because it’s much more interactive than just listening to music. That’s the direction the music industry should follow and not just here but in other countries as well. People want to be more involved with music online and the IT experts working for music companies will surely come up with some imaginative solutions.

Speaker 2
I believe the first step to making money from music is to ensure the current copyright laws are enforced. Many countries, including ours, have got a perfectly good copyright system in place. The law is there, the whole idea’s just to execute it successfully. And if the law is upheld, then I think downloading will become less of an issue and the opportunities for the future of the music business are enormous. I think we’ve got a great future as an industry, as long as the government has got the strength to step up and support copyright.

Speaker 3
People pay for mobile phones, broadband internet and cable TV, so why not music? I feel the subscription model is the way forward for the music industry. Companies have to make use of the current eagerness of those who want to enjoy their favorite tunes to accept some expense. Then there will be no need to punish people for illegal copying. I really don’t think many people would protest against a moderate fee.

Speaker 4
A number of governments have introduced a system of fees on recording mediums like blank CDs and similar items. The money obtained from selling the items is used to finance musicians and songwriters for the money lost as a result of copying. If such a law works there, why don’t we adopt such regulations here? I suppose what’s good for people abroad, might be good for us, too.

Speaker 5
I think 95% of music that’s downloaded illegally could be turned into music that’s downloaded by legal means if we take the right steps. Instead of cutting people off from the Internet, it would be better to send the worst offenders into studios for a week to do community service. There, they would see how difficult and tiresome the process of making music is. I’m sure after such a lesson, they wouldn’t even consider stealing music again.

adapted from www.whatprice.co.uk

A. Most music lovers won’t mind buying music from the net cheaply.
B. Downloading music illegally will be a growing problem.
C. It is vital to make the existing legal regulations work.
D. There should be a different punishment for stealing music.
E. The Internet will employ music in more creative ways.
F. It is worth trying out solutions adopted in other countries.

Dla wypowiedzi 5.1. zdanie podsumowujące to:

This movie requires Flash Player 9

Dla wypowiedzi 5.2. zdanie podsumowujące to:

This movie requires Flash Player 9

Dla wypowiedzi 5.3. zdanie podsumowujące to:

This movie requires Flash Player 9

Dla wypowiedzi 5.4. zdanie podsumowujące to:

This movie requires Flash Player 9

Dla wypowiedzi 5.5. zdanie podsumowujące to:

This movie requires Flash Player 9

Matura 2012 z języka angielskiego 3

Matura 2012

Zadanie 3. (5 pkt)
Usłyszysz dwukrotnie wypowiedź na temat zakupów przez Internet. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną z treścią nagrania. Zakreśl literę A, B albo C. Za każde poprawne rozwiązanie otrzymasz 1 punkt.

TRANSKRYPCJA

[spoiler]

Zadanie 3.
I know that many teenagers think that their grandparents are too old to use a computer but they are wrong. My example shows that it’s never too late to learn if you really want to.

Some time ago I decided to buy a book which a friend recommended to me. I visited every bookshop in the area where I live, but I couldn’t get the book in any of them. I told my friend about the problem and wanted to borrow his book, but he suggested I should try buying it online. He said he’d used the Internet to buy CDs with classical music that he couldn’t find anywhere else. I wasn’t sure at first, but I really wanted to have my own copy of the book so I thought, ‘Why not?’

At home, I sat down in front of my computer, which I’d only used for e-mail before. I searched for the book for half an hour. Finally, I found an online bookshop that had it. I was very excited that I could start buying. I read the instructions on the website but they seemed complicated so I phoned my grandson. I wanted him to tell me how to order the book step-by-step. I thought everything would go smoothly but I was wrong. I wanted to use my favourite word as a password but the website didn’t want to accept it for some reason. My grandson told me to add a number to it, and this time it was OK. I finally managed to order the book and I just had to wait two days for it to arrive. At least that’s what I thought. The next day I got an e-mail from the bookshop. It said that I had made a mistake in my registration form. I wrote too many numbers in my postcode and they couldn’t send the book.
They told me to correct it. I did it very quickly and phoned them to check if everything was all right. Fortunately it was but they said I’d have to wait two more days!

When the postman came with the package, I was so happy! As the book cost more than £20, the delivery was free, so I gave the postman a £5 tip. I had a real surprise when I opened the package. Inside there was the book, of course but there was also a letter that said I would pay 10% less for all books and CDs I bought from the bookshop in the future. So for me online shopping makes a lot of sense and I will depend on it for buying many other things.

adapted from www.ezinearticles.com

[/spoiler]

3.1. The speaker decided to buy the book online because
A. he wanted to save money.
B. the book wasn’t available in local bookshops.
C. his friend recommended a good online bookshop.

This movie requires Flash Player 9

3.2. When the speaker was shopping online, he
A. needed to ask somebody for help.
B. had to use his grandson’s computer.
C. couldn’t decide which bookshop to choose.

This movie requires Flash Player 9

3.3. What went wrong while the speaker was doing the shopping?
A. He chose the wrong book by mistake.
B. His grandson gave him some bad advice.
C. There was a problem with his first idea for a password.

This movie requires Flash Player 9

3.4. When the speaker was waiting for the book,
A. he had to change something in his registration form.
B. he called the bookshop to change the order.
C. he found a mistake in his postcode.

This movie requires Flash Player 9

3.5. When the postman brought the package, the speaker
A. found a free CD included with the book.
B. was surprised he had to pay extra for delivery.
C. discovered he would get a discount on his next orders.

This movie requires Flash Player 9

Matura 2012 z języka polskiego 10-13

[spoiler]

Wikipedia, czyli jeszcze nigdy…

1. Encyklopedie, zwłaszcza powszechne, są uważane za najbardziej ambitny, najtrudniejszy rodzaj popularyzacji. Wielotomowe dzieło obejmujące całość wiedzy z najróżniejszych dziedzin, napisane z naukowym rygoryzmem, przeznaczone dla odbiorcy nie tylko nieznającego się na jakiejś konkretnej dziedzinie, ale często dopiero pobierającego nauki – czy można sobie wyobrazić trudniejsze zadanie?

2. Słowo „encyklopedia” pochodzi od greckich słów enkyklios – ogólny i paideia – (wy)kształcenie. Od lat używa się go na określenie wydawnictwa informacyjnego zawierającego zbiór wiedzy ogólnej lub z wybranej dziedziny. Pierwsze książki pod takim tytułem zaczęły się pojawiać w XVI wieku, choć zbiory o podobnym charakterze, tyle że inaczej nazywane, były tworzone już w starożytności i w średniowieczu.

3. Popularyzatorski charakter, przydatność dla szerokich kręgów użytkowników, nadawały encyklopediom wyjątkowe znaczenie. Były przez wieki tym, czym Internet jest dziś. Trudno przecenić rolę, jaką odegrała w historii Wielka Encyklopedia Francuska, wydawana przez Diderota i d’Alemberta w latach 1751-1780. W tym samym czasie zaczęto wydawać kilka encyklopedii, które kontynuowane są do dziś, jak na przykład Encyclopaedia Britannica. Tworzenie encyklopedii to wielkie przedsięwzięcie organizacyjne, finansowe i edytorskie. Nowa wersja XV wydania Encyclopaedia Britannica, powstała w 1974 roku, była dziełem przeszło czterech tysięcy autorów ze 131 krajów. Koszt przygotowania (nie licząc kosztów druku) wyniósł 32 miliony ówczesnych dolarów, co przekłada się na sumę około 100 milionów dolarów dzisiejszych. Można powiedzieć, że każde społeczeństwo ma taką encyklopedię, na jaką je stać, jakiej potrzebuje i jaką jest w stanie stworzyć, ale też na jaką pozwalają warunki.

4. Od 15 stycznia 2001 roku realizowany jest bezprecedensowy projekt stworzenia największej encyklopedii w dziejach ludzkości – Wikipedii, czyli „wolnej encyklopedii, którą każdy może redagować”. Inicjatorem tego przedsięwzięcia jest Jimmy Wales, amerykański biznesmen o wielkim, idealistycznym zacięciu. Nazwa pochodzi z języka hawajskiego; „wiki wiki” to po hawajsku „szybko”. Wales wpadł na genialny pomysł: zamiast tworzyć zespół specjalistów, który przez dziesięciolecia budowałby kolejne dzieło encyklopedyczne, postanowił wykorzystać entuzjazm, dobrą wolę, a przede wszystkim wiedzę milionów ochotników na całym świecie – „encyklopedystów” XXI wieku.

5. Dziś Wikipedia istnieje w ponad dwustu wersjach językowych, z tego w trzydziestu dwóch ma ponad 50 tysięcy haseł, a w około siedemdziesięciu – ponad 10 tysięcy. Największa jest wersja angielska, zawierająca ponad 3 miliony haseł. Polska Wikipedia ma przeszło 600 tysięcy haseł i jest czwartą co do wielkości, po angielskiej, niemieckiej i francuskiej, ale przed hiszpańską, japońską, chińską czy rosyjską. We wszystkich wersjach językowych Wikipedia zawiera przeszło 10 milionów haseł. Łączne nakłady poniesione przez Walesa na Wikipedię wyniosły zaledwie około 500 tys. dolarów. Jimmy Wales nazwał swoje dzieło „próbą stworzenia i rozpowszechnienia wielojęzycznej wolnej encyklopedii o najwyższym możliwym poziomie dla każdej osoby na Ziemi w jej własnym języku”. Ocenia się, że korzysta z niej około siedmiuset milionów użytkowników rocznie (przez co rozumie się liczbę wejść na jej strony, a nie liczbę fizycznych osób). Równie imponująca jak liczba haseł, wersji językowych i użytkowników jest liczba autorów. Wikipedię stworzyło około 100 tysięcy autorów. Ich praca nie była opłacana. Jest to chyba największy „czyn społeczny” w dziejach! Ochotniczy zaciąg do grona autorów, swoboda tworzenia haseł, brak hierarchicznej redakcji, ucieranie wersji hasła w toku sporów i dyskusji, nośnik (Internet) – to nie jedyne różnice pomiędzy Wikipedią a tradycyjnymi encyklopediami. Niezwykle ważne jest to, że korzystać z niej może każdy za darmo.

6. Ten anarchiczny sposób tworzenia encyklopedii oraz jej darmowy charakter wzbudzały wielkie emocje, oskarżenia, próby dyskredytacji z jednej strony, a deklaracje o prawdziwie wolnościowym i demokratycznym sposobie dystrybucji i upowszechniania wiedzy z drugiej. Prawda leży po obu stronach.

7. Brak kontroli nad standardami haseł to najczęstszy zarzut. Obrońcy mówią, że każdy może przecież hasło poprawić, uściślić czy rozbudować. Tylko skąd laik ma wiedzieć, które hasło należy do jakiej kategorii? (Obecnie przy wielu hasłach znajduje się uwaga, że wymagają one uzupełnienia). Wikipedia padła też (i pada nadal) ofiarą aktów wandalizmu. Niektórzy lubią umieszczać bazgroły na murach, łamać ławki w parku czy niszczyć przystanki autobusowe – inni korzystają z okazji, by zdewastować niezabezpieczone hasła w największych encyklopediach świata.

8. Niestety, niektóre hasła trzeba było chronić przed swobodnym dostępem pseudoautorów. Dotyczy to zwłaszcza biogramów najbardziej znanych (i kontrowersyjnych) osób oraz bieżących wydarzeń politycznych. Ten wandalizm bywa dziełem zaskakujących ośrodków. Skandalem zakończyło się śledztwo w sprawie dewastacji stron dotyczących przeciwników politycznych prezydenta G. W. Busha. Okazało się, że niektórych aktów wandalizmu dokonywano z komputerów znajdujących się w Białym Domu.

9. Inny częsty zarzut pod adresem Wikipedii to rzekomo „nijaki”, pozbawiony autorskiej werwy charakter artykułów, będący wynikiem ucierania się poglądów i kompromisów zawieranych przez wielu autorów. Cóż, to zarówno wada, jak i zaleta. Anarchiczny sposób powstawania tej „księgi” wpływa też na bardzo przypadkowy dobór haseł. Nawet w obszernej polskiej wersji często brakuje artykułów na, wydawałoby się, bardzo ważny temat, a można znaleźć szczegóły na temat czegoś mało istotnego.

10. Moje osobiste doświadczenie z używaniem i tworzeniem haseł w Wikipedii pokazuje, że jest to źródło informacji niezwykle użyteczne, ale wymagające dużej ostrożności. Nadaje się jako szybki i łatwy podręczny odnośnik, zbiór odsyłaczy, który w żadnym wypadku nie może być traktowany jako materiał źródłowy, a tym bardziej nie powinien zastępować podręcznika czy akademickich rozpraw i monografii. Świetne rezultaty przynosi porównanie treści tego samego hasła w kilku wersjach językowych.

11. Wielki sukces Wikipedii wynika nie tylko z entuzjazmu autorów, niebywałego pospolitego ruszenia ludzi chcących się podzielić swoją wiedzą, ale i z tego, co odziedziczono po poprzednikach. Newton w słynnym liście do Hooke’a napisał: „Jeśli widziałem dalej, to tylko dlatego, że stałem na ramionach gigantów”. Szybki start projektu był możliwy dzięki wchłonięciu zbiorów haseł z kilku encyklopedii i słowników, które stały się publicznie dostępne w sieci. Biorąc pod uwagę popularność Wikipedii, można powiedzieć, parafrazując Churchilla, że „jeszcze nigdy tak wielu nie zawdzięczało tak wiele tak nielicznym”. Pamiętając jednak o wielkiej liczbie autorów, może lepiej powiedzieć: „Jeszcze nigdy tak wielu czytelników nie zawdzięczało tak wiele tak licznym autorom”. Na podstawie: Stanisław Bajtlik, Wikipedia, czyli jeszcze nigdy…

[w:] Książki w Tygodniku, „Tygodnik Powszechny”, nr 45/2009

[/spoiler]

Zadanie 10. (1 pkt) Czym na tle całego tekstu wyróżnia się sposób formułowania opinii o Wikipedii w akapicie 10.?

A. W całym tekście autor obiektywnie opisuje fakty związane z Wikipedią, a w akapicie 10. wyraża zdanie publicystów.
B. W całym tekście autor obiektywnie opisuje fakty związane z Wikipedią, a w akapicie 10. wyraża swoje zdanie.
C. W całym tekście autor subiektywnie opisuje fakty związane z Wikipedią, a w akapicie 10. wyraża zdanie mediów.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 11. (2 pkt) Wyjaśnij, jakie funkcje w tekście pełni zacytowana w akapicie 11. metafora, którą posłużył się Newton. Wymień dwie.

A. Metafora ilustruje przekonanie autora, że autorzy Wikipedii swój sukces zawdzięczają istniejącym wcześniej encyklopediom a także sprawia, że tekst jest bardziej interesujący.
B. Metafora potwierdza przekonanie autora, że autorzy Wikipedii swój sukces zawdzięczają interesującym artykułom, które można edytować.
C. Metafora potwierdza przekonanie autora, że autorzy Wikipedii swój sukces zawdzięczają interesującym artykułom, które można edytować i są nowoczesne.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 12. (2 pkt) Każdemu punktowi linearnego planu artykułu przyporządkuj numery akapitów (pamiętaj, że jest to pełny plan całego tekstu, a więc obejmuje wszystkie akapity).

Numery akapitów
1. Informacje dotyczące tradycyjnej encyklopedii
2. Historia Wikipedii
3. Niebywały sukces internetowej encyklopedii
4. Zalety i wady nowego źródła informacji
5. Subiektywne odczucia autora
6. Podsumowanie rozważań

A.

1. akapity 1., 2., 3.,

2. akapit 4.

3. akapit 6.

4. akapity 5.,7., 8., 9.

5. akapit 10.

6. akapit 11.

B.

1. akapity 1., 2., 3.,

2. akapit 4.

3. akapit 5.

4. akapity 6.,7., 8., 9.

5. akapit 10.

6. akapit 11.

C.

1. akapity 4., 2., 3.,

2. akapit 1.

3. akapit 5.

4. akapity 6.,7., 8., 9.

5. akapit 10.

6. akapit 11.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 13. (2 pkt) Dokończ zdania, wybierając słowa spośród podanych: wnioskowanie, definiowanie, porównywanie, przeciwstawienie

  1. Zdanie: Encyklopedie to wielotomowe dzieła obejmujące całość wiedzy z najróżniejszych dziedzin jest przykładem
  2. Zdanie: Ten anarchiczny sposób tworzenia encyklopedii oraz jej darmowy charakter wzbudzały wielkie emocje, oskarżenia, próby dyskredytacji z jednej strony, a deklaracje o prawdziwie wolnościowym i demokratycznym sposobie dystrybucji i upowszechniania wiedzy z drugiej jest przykładem
  3. Zdanie: Biorąc pod uwagę popularność Wikipedii, można powiedzieć, […] że „jeszcze nigdy tak wielu czytelników nie zawdzięczało tak wiele tak licznym autorom” jest przykładem

A.

1. porównywanie

2. przeciwstawienie

3. wnioskowanie

B.

1. definiowanie

2. przeciwstawienie

3. wnioskowanie

C.

1. definiowanie

2. porównywanie

3. wnioskowanie

This movie requires Flash Player 9

Matura 2012 z języka polskiego 7-9

[spoiler]

Wikipedia, czyli jeszcze nigdy…

1. Encyklopedie, zwłaszcza powszechne, są uważane za najbardziej ambitny, najtrudniejszy rodzaj popularyzacji. Wielotomowe dzieło obejmujące całość wiedzy z najróżniejszych dziedzin, napisane z naukowym rygoryzmem, przeznaczone dla odbiorcy nie tylko nieznającego się na jakiejś konkretnej dziedzinie, ale często dopiero pobierającego nauki – czy można sobie wyobrazić trudniejsze zadanie?

2. Słowo „encyklopedia” pochodzi od greckich słów enkyklios – ogólny i paideia – (wy)kształcenie. Od lat używa się go na określenie wydawnictwa informacyjnego zawierającego zbiór wiedzy ogólnej lub z wybranej dziedziny. Pierwsze książki pod takim tytułem zaczęły się pojawiać w XVI wieku, choć zbiory o podobnym charakterze, tyle że inaczej nazywane, były tworzone już w starożytności i w średniowieczu.

3. Popularyzatorski charakter, przydatność dla szerokich kręgów użytkowników, nadawały encyklopediom wyjątkowe znaczenie. Były przez wieki tym, czym Internet jest dziś. Trudno przecenić rolę, jaką odegrała w historii Wielka Encyklopedia Francuska, wydawana przez Diderota i d’Alemberta w latach 1751-1780. W tym samym czasie zaczęto wydawać kilka encyklopedii, które kontynuowane są do dziś, jak na przykład Encyclopaedia Britannica. Tworzenie encyklopedii to wielkie przedsięwzięcie organizacyjne, finansowe i edytorskie. Nowa wersja XV wydania Encyclopaedia Britannica, powstała w 1974 roku, była dziełem przeszło czterech tysięcy autorów ze 131 krajów. Koszt przygotowania (nie licząc kosztów druku) wyniósł 32 miliony ówczesnych dolarów, co przekłada się na sumę około 100 milionów dolarów dzisiejszych. Można powiedzieć, że każde społeczeństwo ma taką encyklopedię, na jaką je stać, jakiej potrzebuje i jaką jest w stanie stworzyć, ale też na jaką pozwalają warunki.

4. Od 15 stycznia 2001 roku realizowany jest bezprecedensowy projekt stworzenia największej encyklopedii w dziejach ludzkości – Wikipedii, czyli „wolnej encyklopedii, którą każdy może redagować”. Inicjatorem tego przedsięwzięcia jest Jimmy Wales, amerykański biznesmen o wielkim, idealistycznym zacięciu. Nazwa pochodzi z języka hawajskiego; „wiki wiki” to po hawajsku „szybko”. Wales wpadł na genialny pomysł: zamiast tworzyć zespół specjalistów, który przez dziesięciolecia budowałby kolejne dzieło encyklopedyczne, postanowił wykorzystać entuzjazm, dobrą wolę, a przede wszystkim wiedzę milionów ochotników na całym świecie – „encyklopedystów” XXI wieku.

5. Dziś Wikipedia istnieje w ponad dwustu wersjach językowych, z tego w trzydziestu dwóch ma ponad 50 tysięcy haseł, a w około siedemdziesięciu – ponad 10 tysięcy. Największa jest wersja angielska, zawierająca ponad 3 miliony haseł. Polska Wikipedia ma przeszło 600 tysięcy haseł i jest czwartą co do wielkości, po angielskiej, niemieckiej i francuskiej, ale przed hiszpańską, japońską, chińską czy rosyjską. We wszystkich wersjach językowych Wikipedia zawiera przeszło 10 milionów haseł. Łączne nakłady poniesione przez Walesa na Wikipedię wyniosły zaledwie około 500 tys. dolarów. Jimmy Wales nazwał swoje dzieło „próbą stworzenia i rozpowszechnienia wielojęzycznej wolnej encyklopedii o najwyższym możliwym poziomie dla każdej osoby na Ziemi w jej własnym języku”. Ocenia się, że korzysta z niej około siedmiuset milionów użytkowników rocznie (przez co rozumie się liczbę wejść na jej strony, a nie liczbę fizycznych osób). Równie imponująca jak liczba haseł, wersji językowych i użytkowników jest liczba autorów. Wikipedię stworzyło około 100 tysięcy autorów. Ich praca nie była opłacana. Jest to chyba największy „czyn społeczny” w dziejach! Ochotniczy zaciąg do grona autorów, swoboda tworzenia haseł, brak hierarchicznej redakcji, ucieranie wersji hasła w toku sporów i dyskusji, nośnik (Internet) – to nie jedyne różnice pomiędzy Wikipedią a tradycyjnymi encyklopediami. Niezwykle ważne jest to, że korzystać z niej może każdy za darmo.

6. Ten anarchiczny sposób tworzenia encyklopedii oraz jej darmowy charakter wzbudzały wielkie emocje, oskarżenia, próby dyskredytacji z jednej strony, a deklaracje o prawdziwie wolnościowym i demokratycznym sposobie dystrybucji i upowszechniania wiedzy z drugiej. Prawda leży po obu stronach.

7. Brak kontroli nad standardami haseł to najczęstszy zarzut. Obrońcy mówią, że każdy może przecież hasło poprawić, uściślić czy rozbudować. Tylko skąd laik ma wiedzieć, które hasło należy do jakiej kategorii? (Obecnie przy wielu hasłach znajduje się uwaga, że wymagają one uzupełnienia). Wikipedia padła też (i pada nadal) ofiarą aktów wandalizmu. Niektórzy lubią umieszczać bazgroły na murach, łamać ławki w parku czy niszczyć przystanki autobusowe – inni korzystają z okazji, by zdewastować niezabezpieczone hasła w największych encyklopediach świata.

8. Niestety, niektóre hasła trzeba było chronić przed swobodnym dostępem pseudoautorów. Dotyczy to zwłaszcza biogramów najbardziej znanych (i kontrowersyjnych) osób oraz bieżących wydarzeń politycznych. Ten wandalizm bywa dziełem zaskakujących ośrodków. Skandalem zakończyło się śledztwo w sprawie dewastacji stron dotyczących przeciwników politycznych prezydenta G. W. Busha. Okazało się, że niektórych aktów wandalizmu dokonywano z komputerów znajdujących się w Białym Domu.

9. Inny częsty zarzut pod adresem Wikipedii to rzekomo „nijaki”, pozbawiony autorskiej werwy charakter artykułów, będący wynikiem ucierania się poglądów i kompromisów zawieranych przez wielu autorów. Cóż, to zarówno wada, jak i zaleta. Anarchiczny sposób powstawania tej „księgi” wpływa też na bardzo przypadkowy dobór haseł. Nawet w obszernej polskiej wersji często brakuje artykułów na, wydawałoby się, bardzo ważny temat, a można znaleźć szczegóły na temat czegoś mało istotnego.

10. Moje osobiste doświadczenie z używaniem i tworzeniem haseł w Wikipedii pokazuje, że jest to źródło informacji niezwykle użyteczne, ale wymagające dużej ostrożności. Nadaje się jako szybki i łatwy podręczny odnośnik, zbiór odsyłaczy, który w żadnym wypadku nie może być traktowany jako materiał źródłowy, a tym bardziej nie powinien zastępować podręcznika czy akademickich rozpraw i monografii. Świetne rezultaty przynosi porównanie treści tego samego hasła w kilku wersjach językowych.

11. Wielki sukces Wikipedii wynika nie tylko z entuzjazmu autorów, niebywałego pospolitego ruszenia ludzi chcących się podzielić swoją wiedzą, ale i z tego, co odziedziczono po poprzednikach. Newton w słynnym liście do Hooke’a napisał: „Jeśli widziałem dalej, to tylko dlatego, że stałem na ramionach gigantów”. Szybki start projektu był możliwy dzięki wchłonięciu zbiorów haseł z kilku encyklopedii i słowników, które stały się publicznie dostępne w sieci. Biorąc pod uwagę popularność Wikipedii, można powiedzieć, parafrazując Churchilla, że „jeszcze nigdy tak wielu nie zawdzięczało tak wiele tak nielicznym”. Pamiętając jednak o wielkiej liczbie autorów, może lepiej powiedzieć: „Jeszcze nigdy tak wielu czytelników nie zawdzięczało tak wiele tak licznym autorom”. Na podstawie: Stanisław Bajtlik, Wikipedia, czyli jeszcze nigdy…

[w:] Książki w Tygodniku, „Tygodnik Powszechny”, nr 45/2009

[/spoiler]

Zadanie 7. (2 pkt) W akapitach 7.–9. zostały wyliczone zarzuty formułowane pod adresem Wikipedii. Wymień dwa, z którymi autor artykułu się zgadza.

A. Autor zgadza się z zarzutem, że dobór haseł w Wikipedii jest przypadkowy (są informacje błahe, ale brak podstawowych) oraz że nie ma odpowiedniej ochrony haseł przed wandalami.
B. Autor zgadza się z zarzutem, że dobór haseł w Wikipedii nie jest przypadkowy (są informacje błahe, ale brak podstawowych) oraz że nie ma odpowiedniej ochrony haseł przed wandalami.
C. Autor zgadza się z zarzutem, że dobór haseł w Wikipedii jest przypadkowy (są informacje błahe, ale brak podstawowych) oraz że jest odpowiednia ochrona haseł przed wandalami.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 8. (1 pkt) W akapicie 8. autor posłużył się przykładem. Wyjaśnij, jakie zjawisko nim zobrazował.

A. Autor posłużył się tym przykładem, aby zobrazować zjawisko wandalizmu stron www.
B. Autor posłużył się tym przykładem, aby zobrazować zjawisko dewastacji stron www.
C. Autor posłużył się tym przykładem, aby zobrazować zjawisko wandalizmu, dewastacji stron www znanych osób lub spraw politycznych.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 9. (1 pkt) Wyjaśnij, jak autor ocenia Wikipedię jako źródło informacji (akapit 10).

A. Według autora można ufać hasłom zawartym w Wikipedii, ale należy traktować je jako wskazówki i porównywać z profesjonalnym publikacjami.
B. Według autora nie można ufać do końca hasłom zawartym w Wikipedii, należy traktować je jako wskazówki i porównywać z profesjonalnym publikacjami.
C. Według autora można ufać hasłom zawartym w Wikipedii, gdyż ich autorzy starają się być bardzo rzetelni.

This movie requires Flash Player 9

Matura 2012 z języka polskiego 4-6

[spoiler]

Wikipedia, czyli jeszcze nigdy…

1. Encyklopedie, zwłaszcza powszechne, są uważane za najbardziej ambitny, najtrudniejszy rodzaj popularyzacji. Wielotomowe dzieło obejmujące całość wiedzy z najróżniejszych dziedzin, napisane z naukowym rygoryzmem, przeznaczone dla odbiorcy nie tylko nieznającego się na jakiejś konkretnej dziedzinie, ale często dopiero pobierającego nauki – czy można sobie wyobrazić trudniejsze zadanie?

2. Słowo „encyklopedia” pochodzi od greckich słów enkyklios – ogólny i paideia – (wy)kształcenie. Od lat używa się go na określenie wydawnictwa informacyjnego zawierającego zbiór wiedzy ogólnej lub z wybranej dziedziny. Pierwsze książki pod takim tytułem zaczęły się pojawiać w XVI wieku, choć zbiory o podobnym charakterze, tyle że inaczej nazywane, były tworzone już w starożytności i w średniowieczu.

3. Popularyzatorski charakter, przydatność dla szerokich kręgów użytkowników, nadawały encyklopediom wyjątkowe znaczenie. Były przez wieki tym, czym Internet jest dziś. Trudno przecenić rolę, jaką odegrała w historii Wielka Encyklopedia Francuska, wydawana przez Diderota i d’Alemberta w latach 1751-1780. W tym samym czasie zaczęto wydawać kilka encyklopedii, które kontynuowane są do dziś, jak na przykład Encyclopaedia Britannica. Tworzenie encyklopedii to wielkie przedsięwzięcie organizacyjne, finansowe i edytorskie. Nowa wersja XV wydania Encyclopaedia Britannica, powstała w 1974 roku, była dziełem przeszło czterech tysięcy autorów ze 131 krajów. Koszt przygotowania (nie licząc kosztów druku) wyniósł 32 miliony ówczesnych dolarów, co przekłada się na sumę około 100 milionów dolarów dzisiejszych. Można powiedzieć, że każde społeczeństwo ma taką encyklopedię, na jaką je stać, jakiej potrzebuje i jaką jest w stanie stworzyć, ale też na jaką pozwalają warunki.

4. Od 15 stycznia 2001 roku realizowany jest bezprecedensowy projekt stworzenia największej encyklopedii w dziejach ludzkości – Wikipedii, czyli „wolnej encyklopedii, którą każdy może redagować”. Inicjatorem tego przedsięwzięcia jest Jimmy Wales, amerykański biznesmen o wielkim, idealistycznym zacięciu. Nazwa pochodzi z języka hawajskiego; „wiki wiki” to po hawajsku „szybko”. Wales wpadł na genialny pomysł: zamiast tworzyć zespół specjalistów, który przez dziesięciolecia budowałby kolejne dzieło encyklopedyczne, postanowił wykorzystać entuzjazm, dobrą wolę, a przede wszystkim wiedzę milionów ochotników na całym świecie – „encyklopedystów” XXI wieku.

5. Dziś Wikipedia istnieje w ponad dwustu wersjach językowych, z tego w trzydziestu dwóch ma ponad 50 tysięcy haseł, a w około siedemdziesięciu – ponad 10 tysięcy. Największa jest wersja angielska, zawierająca ponad 3 miliony haseł. Polska Wikipedia ma przeszło 600 tysięcy haseł i jest czwartą co do wielkości, po angielskiej, niemieckiej i francuskiej, ale przed hiszpańską, japońską, chińską czy rosyjską. We wszystkich wersjach językowych Wikipedia zawiera przeszło 10 milionów haseł. Łączne nakłady poniesione przez Walesa na Wikipedię wyniosły zaledwie około 500 tys. dolarów. Jimmy Wales nazwał swoje dzieło „próbą stworzenia i rozpowszechnienia wielojęzycznej wolnej encyklopedii o najwyższym możliwym poziomie dla każdej osoby na Ziemi w jej własnym języku”. Ocenia się, że korzysta z niej około siedmiuset milionów użytkowników rocznie (przez co rozumie się liczbę wejść na jej strony, a nie liczbę fizycznych osób). Równie imponująca jak liczba haseł, wersji językowych i użytkowników jest liczba autorów. Wikipedię stworzyło około 100 tysięcy autorów. Ich praca nie była opłacana. Jest to chyba największy „czyn społeczny” w dziejach! Ochotniczy zaciąg do grona autorów, swoboda tworzenia haseł, brak hierarchicznej redakcji, ucieranie wersji hasła w toku sporów i dyskusji, nośnik (Internet) – to nie jedyne różnice pomiędzy Wikipedią a tradycyjnymi encyklopediami. Niezwykle ważne jest to, że korzystać z niej może każdy za darmo.

6. Ten anarchiczny sposób tworzenia encyklopedii oraz jej darmowy charakter wzbudzały wielkie emocje, oskarżenia, próby dyskredytacji z jednej strony, a deklaracje o prawdziwie wolnościowym i demokratycznym sposobie dystrybucji i upowszechniania wiedzy z drugiej. Prawda leży po obu stronach.

7. Brak kontroli nad standardami haseł to najczęstszy zarzut. Obrońcy mówią, że każdy może przecież hasło poprawić, uściślić czy rozbudować. Tylko skąd laik ma wiedzieć, które hasło należy do jakiej kategorii? (Obecnie przy wielu hasłach znajduje się uwaga, że wymagają one uzupełnienia). Wikipedia padła też (i pada nadal) ofiarą aktów wandalizmu. Niektórzy lubią umieszczać bazgroły na murach, łamać ławki w parku czy niszczyć przystanki autobusowe – inni korzystają z okazji, by zdewastować niezabezpieczone hasła w największych encyklopediach świata.

8. Niestety, niektóre hasła trzeba było chronić przed swobodnym dostępem pseudoautorów. Dotyczy to zwłaszcza biogramów najbardziej znanych (i kontrowersyjnych) osób oraz bieżących wydarzeń politycznych. Ten wandalizm bywa dziełem zaskakujących ośrodków. Skandalem zakończyło się śledztwo w sprawie dewastacji stron dotyczących przeciwników politycznych prezydenta G. W. Busha. Okazało się, że niektórych aktów wandalizmu dokonywano z komputerów znajdujących się w Białym Domu.

9. Inny częsty zarzut pod adresem Wikipedii to rzekomo „nijaki”, pozbawiony autorskiej werwy charakter artykułów, będący wynikiem ucierania się poglądów i kompromisów zawieranych przez wielu autorów. Cóż, to zarówno wada, jak i zaleta. Anarchiczny sposób powstawania tej „księgi” wpływa też na bardzo przypadkowy dobór haseł. Nawet w obszernej polskiej wersji często brakuje artykułów na, wydawałoby się, bardzo ważny temat, a można znaleźć szczegóły na temat czegoś mało istotnego.

10. Moje osobiste doświadczenie z używaniem i tworzeniem haseł w Wikipedii pokazuje, że jest to źródło informacji niezwykle użyteczne, ale wymagające dużej ostrożności. Nadaje się jako szybki i łatwy podręczny odnośnik, zbiór odsyłaczy, który w żadnym wypadku nie może być traktowany jako materiał źródłowy, a tym bardziej nie powinien zastępować podręcznika czy akademickich rozpraw i monografii. Świetne rezultaty przynosi porównanie treści tego samego hasła w kilku wersjach językowych.

11. Wielki sukces Wikipedii wynika nie tylko z entuzjazmu autorów, niebywałego pospolitego ruszenia ludzi chcących się podzielić swoją wiedzą, ale i z tego, co odziedziczono po poprzednikach. Newton w słynnym liście do Hooke’a napisał: „Jeśli widziałem dalej, to tylko dlatego, że stałem na ramionach gigantów”. Szybki start projektu był możliwy dzięki wchłonięciu zbiorów haseł z kilku encyklopedii i słowników, które stały się publicznie dostępne w sieci. Biorąc pod uwagę popularność Wikipedii, można powiedzieć, parafrazując Churchilla, że „jeszcze nigdy tak wielu nie zawdzięczało tak wiele tak nielicznym”. Pamiętając jednak o wielkiej liczbie autorów, może lepiej powiedzieć: „Jeszcze nigdy tak wielu czytelników nie zawdzięczało tak wiele tak licznym autorom”. Na podstawie: Stanisław Bajtlik, Wikipedia, czyli jeszcze nigdy…

[w:] Książki w Tygodniku, „Tygodnik Powszechny”, nr 45/2009

[/spoiler]

Zadanie 4. (1 pkt) Jaką funkcję w kompozycji całego tekstu pełni akapit 6.?

A. Akapit 6. łączy dwie części akapitu i podsumowuje je.
B. Akapit 6. łączy dwie części akapitu i wprowadza nowe wątki.
C. Akapit 6. łączy dwie części akapitu; podsumowuje wcześniejsze rozważania, a zarazem zapowiada nowy problem

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 5. (1 pkt) Wymień dwa powody uzasadniające uznanie przez autora sposobu tworzenia Wikipedii za anarchiczny.

A. Autor używa słowa „anarchiczny” w stosunku do tworzenia Wikipedii, ponieważ każdy może edytować dowolne hasło. Hasła te podlegają rzetelnej dyskusji, nie są dziełem jednej osoby.
B. Autor używa słowa „anarchiczny” w stosunku do tworzenia Wikipedii, ponieważ każdy może ją czytać. W dodatku każdy może wypowiadać się na każdy temat.
C. Autor używa słowa „anarchiczny” w stosunku do tworzenia Wikipedii, ponieważ każdy może komentować dowolne hasło. Hasła te podlegają rzetelnej dyskusji i nie są dziełem jednej osoby.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 6. (2 pkt) Jakie środki językowe w akapitach 5. i 7. nadają tekstowi zabarwienie emocjonalne? Określ dwa i podaj przykład każdego z nich.

A.
– słownictwo oceniające (imponująca, bazgroły)
– zdanie twierdzące (Tylko skąd laik ma wiedzieć, które hasło należy do jakiej kategorii?)
B.
– słownictwo wartościujące (imponująca, bazgroły)
– zdanie oznajmujące (Tylko skąd laik ma wiedzieć, które hasło należy do jakiej kategorii?)
C.
– słownictwo oceniające (imponująca, bazgroły)
– zdanie pytające (Tylko skąd laik ma wiedzieć, które hasło należy do jakiej kategorii?)

This movie requires Flash Player 9

Matura 2012 z języka polskiego 1-3

UWAGA!  Jedna z odpowiedzi ABC w każdym zadaniu pochodzi z klucza CKE, pozostałe są hipotetyczne. Na stronie jp.kochamjp.pl dostępne są testy do wpisywania – sprawdź się.

Wikipedia, czyli jeszcze nigdy…

1. Encyklopedie, zwłaszcza powszechne, są uważane za najbardziej ambitny, najtrudniejszy rodzaj popularyzacji. Wielotomowe dzieło obejmujące całość wiedzy z najróżniejszych dziedzin, napisane z naukowym rygoryzmem, przeznaczone dla odbiorcy nie tylko nieznającego się na jakiejś konkretnej dziedzinie, ale często dopiero pobierającego nauki – czy można sobie wyobrazić trudniejsze zadanie?

2. Słowo „encyklopedia” pochodzi od greckich słów enkyklios – ogólny i paideia – (wy)kształcenie. Od lat używa się go na określenie wydawnictwa informacyjnego zawierającego zbiór wiedzy ogólnej lub z wybranej dziedziny. Pierwsze książki pod takim tytułem zaczęły się pojawiać w XVI wieku, choć zbiory o podobnym charakterze, tyle że inaczej nazywane, były tworzone już w starożytności i w średniowieczu.

3. Popularyzatorski charakter, przydatność dla szerokich kręgów użytkowników, nadawały encyklopediom wyjątkowe znaczenie. Były przez wieki tym, czym Internet jest dziś. Trudno przecenić rolę, jaką odegrała w historii Wielka Encyklopedia Francuska, wydawana przez Diderota i d’Alemberta w latach 1751-1780. W tym samym czasie zaczęto wydawać kilka encyklopedii, które kontynuowane są do dziś, jak na przykład Encyclopaedia Britannica. Tworzenie encyklopedii to wielkie przedsięwzięcie organizacyjne, finansowe i edytorskie. Nowa wersja XV wydania Encyclopaedia Britannica, powstała w 1974 roku, była dziełem przeszło czterech tysięcy autorów ze 131 krajów. Koszt przygotowania (nie licząc kosztów druku) wyniósł 32 miliony ówczesnych dolarów, co przekłada się na sumę około 100 milionów dolarów dzisiejszych. Można powiedzieć, że każde społeczeństwo ma taką encyklopedię, na jaką je stać, jakiej potrzebuje i jaką jest w stanie stworzyć, ale też na jaką pozwalają warunki.

4. Od 15 stycznia 2001 roku realizowany jest bezprecedensowy projekt stworzenia największej encyklopedii w dziejach ludzkości – Wikipedii, czyli „wolnej encyklopedii, którą każdy może redagować”. Inicjatorem tego przedsięwzięcia jest Jimmy Wales, amerykański biznesmen o wielkim, idealistycznym zacięciu. Nazwa pochodzi z języka hawajskiego; „wiki wiki” to po hawajsku „szybko”. Wales wpadł na genialny pomysł: zamiast tworzyć zespół specjalistów, który przez dziesięciolecia budowałby kolejne dzieło encyklopedyczne, postanowił wykorzystać entuzjazm, dobrą wolę, a przede wszystkim wiedzę milionów ochotników na całym świecie – „encyklopedystów” XXI wieku.

5. Dziś Wikipedia istnieje w ponad dwustu wersjach językowych, z tego w trzydziestu dwóch ma ponad 50 tysięcy haseł, a w około siedemdziesięciu – ponad 10 tysięcy. Największa jest wersja angielska, zawierająca ponad 3 miliony haseł. Polska Wikipedia ma przeszło 600 tysięcy haseł i jest czwartą co do wielkości, po angielskiej, niemieckiej i francuskiej, ale przed hiszpańską, japońską, chińską czy rosyjską. We wszystkich wersjach językowych Wikipedia zawiera przeszło 10 milionów haseł. Łączne nakłady poniesione przez Walesa na Wikipedię wyniosły zaledwie około 500 tys. dolarów. Jimmy Wales nazwał swoje dzieło „próbą stworzenia i rozpowszechnienia wielojęzycznej wolnej encyklopedii o najwyższym możliwym poziomie dla każdej osoby na Ziemi w jej własnym języku”. Ocenia się, że korzysta z niej około siedmiuset milionów użytkowników rocznie (przez co rozumie się liczbę wejść na jej strony, a nie liczbę fizycznych osób). Równie imponująca jak liczba haseł, wersji językowych i użytkowników jest liczba autorów. Wikipedię stworzyło około 100 tysięcy autorów. Ich praca nie była opłacana. Jest to chyba największy „czyn społeczny” w dziejach! Ochotniczy zaciąg do grona autorów, swoboda tworzenia haseł, brak hierarchicznej redakcji, ucieranie wersji hasła w toku sporów i dyskusji, nośnik (Internet) – to nie jedyne różnice pomiędzy Wikipedią a tradycyjnymi encyklopediami. Niezwykle ważne jest to, że korzystać z niej może każdy za darmo.

6. Ten anarchiczny sposób tworzenia encyklopedii oraz jej darmowy charakter wzbudzały wielkie emocje, oskarżenia, próby dyskredytacji z jednej strony, a deklaracje o prawdziwie wolnościowym i demokratycznym sposobie dystrybucji i upowszechniania wiedzy z drugiej. Prawda leży po obu stronach.

7. Brak kontroli nad standardami haseł to najczęstszy zarzut. Obrońcy mówią, że każdy może przecież hasło poprawić, uściślić czy rozbudować. Tylko skąd laik ma wiedzieć, które hasło należy do jakiej kategorii? (Obecnie przy wielu hasłach znajduje się uwaga, że wymagają one uzupełnienia). Wikipedia padła też (i pada nadal) ofiarą aktów wandalizmu. Niektórzy lubią umieszczać bazgroły na murach, łamać ławki w parku czy niszczyć przystanki autobusowe – inni korzystają z okazji, by zdewastować niezabezpieczone hasła w największych encyklopediach świata.

8. Niestety, niektóre hasła trzeba było chronić przed swobodnym dostępem pseudoautorów. Dotyczy to zwłaszcza biogramów najbardziej znanych (i kontrowersyjnych) osób oraz bieżących wydarzeń politycznych. Ten wandalizm bywa dziełem zaskakujących ośrodków. Skandalem zakończyło się śledztwo w sprawie dewastacji stron dotyczących przeciwników politycznych prezydenta G. W. Busha. Okazało się, że niektórych aktów wandalizmu dokonywano z komputerów znajdujących się w Białym Domu.

9. Inny częsty zarzut pod adresem Wikipedii to rzekomo „nijaki”, pozbawiony autorskiej werwy charakter artykułów, będący wynikiem ucierania się poglądów i kompromisów zawieranych przez wielu autorów. Cóż, to zarówno wada, jak i zaleta. Anarchiczny sposób powstawania tej „księgi” wpływa też na bardzo przypadkowy dobór haseł. Nawet w obszernej polskiej wersji często brakuje artykułów na, wydawałoby się, bardzo ważny temat, a można znaleźć szczegóły na temat czegoś mało istotnego.

10. Moje osobiste doświadczenie z używaniem i tworzeniem haseł w Wikipedii pokazuje, że jest to źródło informacji niezwykle użyteczne, ale wymagające dużej ostrożności. Nadaje się jako szybki i łatwy podręczny odnośnik, zbiór odsyłaczy, który w żadnym wypadku nie może być traktowany jako materiał źródłowy, a tym bardziej nie powinien zastępować podręcznika czy akademickich rozpraw i monografii. Świetne rezultaty przynosi porównanie treści tego samego hasła w kilku wersjach językowych.

11. Wielki sukces Wikipedii wynika nie tylko z entuzjazmu autorów, niebywałego pospolitego ruszenia ludzi chcących się podzielić swoją wiedzą, ale i z tego, co odziedziczono
po poprzednikach. Newton w słynnym liście do Hooke’a napisał: „Jeśli widziałem dalej, to tylko dlatego, że stałem na ramionach gigantów”. Szybki start projektu był możliwy dzięki wchłonięciu zbiorów haseł z kilku encyklopedii i słowników, które stały się publicznie dostępne w sieci. Biorąc pod uwagę popularność Wikipedii, można powiedzieć, parafrazując Churchilla, że „jeszcze nigdy tak wielu nie zawdzięczało tak wiele tak nielicznym”. Pamiętając jednak o wielkiej liczbie autorów, może lepiej powiedzieć: „Jeszcze nigdy tak wielu czytelników nie zawdzięczało tak wiele tak licznym autorom”. Na podstawie: Stanisław Bajtlik, Wikipedia, czyli jeszcze nigdy…

[w:] Książki w Tygodniku, „Tygodnik Powszechny”, nr 45/2009

Zadanie 1. (1 pkt) Na podstawie akapitów 1. i 3. odpowiedz na pytanie, dlaczego tworzenie encyklopedii powszechnej jest niezwykle trudnym przedsięwzięciem. Wymień trzy powody.

A. Tworzenie encyklopedii jest trudnym przedsięwzięciem ze względu na czas, wymaganą prostotę przekazu oraz szeroką wiedzę z różnych dziedzin.
B. Tworzenie encyklopedii jest trudnym przedsięwzięciem ze względu na koszty, wymaganą prostotę przekazu oraz szeroką wiedzę z różnych dziedzin.
C. Tworzenie encyklopedii jest trudnym przedsięwzięciem ze względu na wiek, wymaganą prostotę przekazu oraz szeroką wiedzę z różnych dziedzin.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 2. (1 pkt) Podaj dwa powody uzasadniające celowość użycia liczb w akapicie 5.

A. Użycie liczb w akapicie 5 ma na celu przyciągnięcie uwagi czytelnika oraz uświadomienie mu skali osób.
B. Użycie liczb w akapicie 5 ma na celu przyciągnięcie uwagi czytelnika oraz uświadomienie mu skali przedsięwzięcia.
C. Użycie liczb w akapicie 5 ma na celu przyciągnięcie uwagi czytelnika oraz uświadomienie mu skali ilościowej.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 3. (1 pkt) Wymień trzy różnice między Wikipedią a tradycyjną encyklopedią.

A. Wikipedia: szybko powstaje, dostępna dla każdego, może ją tworzyć każdy. Encyklopedia: powstaje wiele lat, jest dziełem zamkniętym, tworzą ją specjaliści.
B. Wikipedia: szybko powstaje, dostępna dla każdego, może ją tworzyć każdy. Encyklopedia: powstaje kilka lat, jest tworzona przez encyklopedystów na zamówienie wydawców.
C. Wikipedia: szybko powstaje, dostępna dla każdego, może ją tworzyć każdy. Encyklopedia: powstaje wiele lat, jest dziełem otwartym, tworzą ją specjaliści.

This movie requires Flash Player 9